Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
01.08.2014
Ders: Genel İşletme      Ünite 15      7 Kasım 2010 Ara     

Bütünleşik Bilgi Sistemi

Amaç 3

Bütünleşik bilgi sistemleri ile işletme işlevleri arasında ilişki kurmak.

Bilgi sistemi; donanım (hardware), yazılım (software), uzman personel, geribildirim (feedback) ve denetleme (control) öğeleriyle, verileri bilgiye dönüştürme işlemlerini yapan bir işletme alt sistemidir. Her sistemin diğer sistemlerle çeşitli ilişkilerinin olması, sistemleri birbiriyle etkileşimli hale getirmiştir. Dolayısıyla, sistemlerden bazıları, paylaştıkları ortak çevre aracılığıyla birbirlerine bağlanabilmektedir. Konuya bilgi sistemleri açısından bakıldığında, bilgi sistemleri de işletmenin iç ve dış çevresindeki birçok sistemle böyle bağlılık içindedir. Sistemler, değişik tür yazılımlarla birbirlerine bağlandığı zaman, bir taraftan bütünlük sağlamakta, diğer taraftan da sağladıkları yararlar artmaktadır. Bütünleşik bilgi sistemi, işletmeyi bir üst sistem olarak kabul ederek, işletme işlevleri için gerekli olacak veri ve bilgileri, merkezî bir yerde toplar. Bu durumda, bütün işletme için geçerli ortak bir veri tabanı, başka bir deyişle, bir bilgi bankası oluşturulmuş olur. Bütünleşik bilgi sisteminde, işletmede, yalnızca bir kez veri girişi yapılır. İşletmenin veri veya bilgiye gereksinme duyan kişi ve birimleri, bu ortak bellekten istediği veriyi alarak kendi amacına uygun bilgiye dönüştürür. Böylece, aynı verinin veya bilginin, işletmenin değişik yerlerinde, birden fazla kaydedilmesi veya işleme tâbi tutulması önlenmiş olur.

Bütünleşik işletme bilgi sistemi, İşletme yönetiminin bilgi gereksinmesini karşılamak için; verilerin derlenmesi, sınıflandırılması, verilerin ve bilgilerin veri tabanlarına depolanması, verilerin değişik amaçlar için bilgiye dönüştürülmesi, bilgilerin işletme organizasyonundaki değişik birimlere iletilmesi işlevlerini yerine getiren bütünleşik bir işletme alt sistemidir. Yukarıdaki, tanımda önemli nokta, işletme bilgi sisteminin, işletme ve örgüt yönetiminde kullanılan bilgilerin üretilmesini ve iletilmesini sağlayan bir sistem olmasıdır. Yönetim bilgi sistemi, elde edilen bilgileri, yöneticilere aktarmakla kalmayıp, aynı zamanda, daha değişik karar verme modellerini de içermeli ve yöneticilere yol göstermelidir. Bütünleşik İşletme Bilgi Sisteminin Özellikleri: Bütünleşik bilgi sisteminin kendine özgü bazı özellikleri vardır. Aşağıda bunlara kısaca değinmekle yetinilecektir.

Bütünleşik bilgi sistemi, işletme yönetiminin ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir. İşletme bilgi sisteminin, yönetime yönelik olması, en önemli özelliğidir. İşletme bilgi sistemi, üst düzeyden alt düzeye doğru yönetimin ihtiyaçları ve işletmenin hedefleri göz önüne alınarak geliştirilir. Orta düzey yönetiminin ya da alt düzey yönetiminin gereksinmeleri, sistemin temelini oluşturmaktadır. Örneğin, işçi puantaj kartlarını işlemek ve ücret bordrolarını hazırlamak için düzenlenen ücret bordrosu sistemi, doğrudan üst yönetime yönelik değildir. Bununla beraber, günlük ve haftalık işçilik raporları şeklinde ustabaşısına; işçilik maliyet raporları şeklinde üretim yöneticisine bilgi sunan bir ücret bordrosu sistemi, üst yönetime yöneliktir.

İşletme bilgi sistemi, yönetim tarafından yönlendirilir. İşletme bilgi sisteminin, tarafsız olması için yönetim, bu süreci kontrol etmelidir. Bir işletmede, yönetim kurulu öncelikleri belirlemeden ve sistemi denemek için uygulama yapılmadan, yönetim bilgi sistemi geliştirilemez. Bütünleşik işletme bilgi sistemi, ortak bir bilgi akışı sağlar. İşletme bilgi sisteminin bütünleşik olması nedeniyle veri toplama, saklama ve dağıtmada fazlalık ve tekrarlar ortaya çıkmaz. Bilgi, bilginin üretildiği en yakın kaynaktan sağlanır. Ortak bilgi akışı, mümkün olduğu kadar, faaliyetleri basitleştirme, benzer fonksiyonları birleştirme ve tekrardan kaçınma amacına yöneliktir.

Bütünleşik işletme bilgi sistemi, kapsamlı bir planlama sonucunda ortaya çıkar. İşletme bilgi sisteminin geliştirilmesinde, yoğun bir planlama faaliyeti söz konusudur. Yönetim bilgi sistemi kurucusu, işletmenin ihtiyaçlarını, gelecekteki hedeflerini bilmelidir. Aynı zamanda, kısa zamanda geçersiz olabilecek bir sistemi seçmekten kaçınmalıdır. Bütünleşik işletme bilgi sistemi, alt sistemlerden oluşur. İşletme bilgi sistemi, bir bütün olarak görülmelidir. Ancak, birbirini tamamlayan alt sistemler, birbirinden ayrılabilmelidir. Daha sonra her bir alt sisteme göre bir plan geliştirilmelidir.

Örneğin, müşteri siparişlerini işleme, stok kontrolü ve benzeri fonksiyonlar bir sistem olarak görülmesine rağmen, gerçekte bir alt sistemdir. Aynı şekilde, bunlar da alt sistemlere ayrılabilirler. Bütünleşik işletme bilgi sistemi, merkezî bir veri tabanına dayanır. Veri tabanı, işletme işlevlerini, bir arada tutan bir yazılımdır. Her bir işletme işleviyle ilgili bilgiler, bilgisayar ana belleğine girilir ve bellekte ortak bir kullanım için saklanır. Veriye veya bilgiye gereksinim duyan kişi ve birimler, ana belleğe ulaşarak, gereksinmelerini kolayca giderirler.

Bütünleşik işletme bilgi sistemi, bilgisayarlarla yürütülür. Bir bilgisayar desteği olmaksızın, günümüz koşullarına uygun bir bilgi sistemi oluşturmak mümkün değildir. Bilgisayar, işletme bilgi sistemi için gerekli olan bilgileri, tutarlı ve doğru bir şekilde işleyerek hem zaman, hem de emek tasarrufu sağlar.

İşletme Bilgi Sistemi Türleri

Buraya kadar yapılan açıklamalarla, çağdaş işletmecilikte, bilgisayar destekli işletme bilgi sisteminin, yapısal bir zorunluluk olduğu ortaya çıkmaktadır. İşletmeler için birbirine bağlı ve birbiriyle bütünleşik, çeşitli yönetim bilgi sistemleri geliştirilmiştir. İşletme içindeki çeşitli bilgi sistemlerinin, farklı bir amacı gerçekleştirmek için geliştirildiği açıktır. Bilgi ve bilgisayar teknolojisinin çok hızlı gelişmesine bağlı olarak, devamlı yeni işletme bilgi sistemi türleri tasarlanmaktadır. En son durumuyla, başlıca temel işletme bilgi sistemi türleri, şu şekilde sıralanabilir:

- İşlem süreçleme bilgi sistemi
- Karar destek sistemi
- Yapay zeka ve uzman sistemler
- Uç kullanıcı ve ofis bilgi sistemi
- İşletme işlevleri bilgi sistemleri.

İşlem süreçleme bilgi sistemi; işletme faaliyetleri sırasında oluşan verilerin toplanmasını, işlenmesini ve duruma göre ilgili kişi ve birimlere iletilmesini sağlar. Veri girişi, bilgi işlem, dosyalama ve veri tabanı oluşturma, doküman ve rapor oluşturma, sorgulama diyalogu oluşturma, işlem süreçleme sisteminin başlıca işlevleridir.

Karar destek sistemi; karmaşık işletme problemlerini çözebilmek için, insan zekası, bilgi teknolojisi ve bilgisayar yazılımının etkileşim içinde olduğu bir yapıdır. Bu sistem, işletme içi ve işletme dışı kaynaklarla bağlantılı, donanım, yazılım, veri tabanı, karar modeli tabanı ve uzman elemanlardan oluşur.

Yapay zeka; bilgi edinme, algılama, görme, düşünme ve karar verme gibi insan zekasına özgü yeteneklerle donatılmış bilgisayarlardır. Uzman sistemler ise, belirli bir alanda, sadece o alanla ilgili bilgilerle donatılmış ve işletme problemlerine o alanda uzman bir kişinin getirdiği şekilde çözümler getirebilen bilgisayar programlarıdır.

Uç kullanıcı bilgi sistemi; işletmedeki çeşitli görevlilerin, görevlerini yaparken gereksinim duydukları bilgi süreçlemesini bilgisayar kullanarak, doğrudan doğruya kendilerinin yapabildikleri bilgisayar ortamıdır. Ofis bilgi sistemi ise elektronik mesajları, dokümanları ve diğer elektronik iletişimleri alan, depolayan ve ileten bilgisayar destekli metin süreçleme, veri süreçleme, telekomünikasyon ve diğer bilgi sistem teknolojilerinden oluşan bir ofis otomasyonudur.

İşletme işlevleri bilgi sistemleri; aşağıda daha ayrıntılı ele alınmaktadır.

Bir Cevap Yazın

*