Bono (Emre Yazılı Senet) Nedir?

Bono Türk hukukunda emre muharrer (yazılı) senet deyimi iki anlama gelmektedir. Bu deyim, kıymetli evrakın el değiştirme şekillerinden birisini gösterdiği gibi, kambiyo senetlerinden özel tip bir kıymetli evrakı da isimlendirmektedir. Uygulamada karışıklığa neden olan bu durumu düzeltmek için, öğretide, kambiyo senetlerinin bir türünü oluşturan senede emre yazılı senet yerine bono denilmiştir. Ticaret Kanunumuz bu senet tipi için her iki deyimi de kabul etmiştir.
Bono, ikili bir ilişkiyi gösterir. Bono ile keşideci (borçlu), senet lehdarına (alacaklı) senette gösterilen alacağı vadesinde ödemeyi kabul eder ve yükümlenir. Kıymetli evrak olma niteliği ile bono da özel şekil şartlarına tâbidir. Kanunumuz, kambiyo senetlerinden poliçeyi geniş olarak düzenlediği halde, bonoya sadece dört madde ayırmıştır (TTK.m.688-691). Poliçe hakkındaki hükümlere yapılan yollamalarla, bu hükümlerin pek çoğu, bononun niteliğine uyduğu oranda bonoya da uygulanır. TTK.m.690, bononun niteliğine aykırı düşmemek kaydı ile bonoya uygulanacak poliçe hükümlerini saymıştır.
Bugün ülkemizde, uygulamada bono, poliçeden çok

daha yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.

Bonoda Şekil Şartları

Bonoda şekil şartları TTK.m.688 ile düzenlenmiştir.

Bono veya Emre Yazılı Senet Kelimesi

Senet, Türkçe yazılmışsa, bono veya emre yazılı (muharrer) senet kelimesinin senet tipini gösterir biçimde senet metninin başında yer alması gerektir. Senet Türkçe’den başka bir dilde yazılmışsa o dilde bono karşılığının senet metninde yer alması gerektir. Senette hem bono veya emre muharrer senet kelimeleri yok, hem de açıkça devir şekli bakımından emre yazılı olduğu belirtilmemişse, senet hiçbir hüküm ifade etmez.

Kayıtsız ve Şartsız Bir Ödeme Vaadi

Poliçede kayıtsız ve şartsız bir ödeme emri, bir havale vardır. Poliçede meblağ konusunda söylediklerimiz aynen burada da geçerlidir. Sadece poliçedeki ödeme emri yerine burada bir ödeme vaadi vardır (TTK.m.688/2).

Vade

Poliçedeki dört çeşit vade burada da vardır (TTK.m.688/3). Vadeler hakkında poliçe konusunda verilen açıklamalar aynen burada da geçerlidir.

Ödeme Yeri

Bonoda ödeme yeri gösterilmelidir (TTK.m.688/4). Gösterilmemişse, senedin düzenlendiği yer, ödeme yeri sayılır (TTK.m.689/3). Düzenlenme yeri de gösterilmemişse, düzenleyenin imzasının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır ve dolayısıyla, ödeme yeri de bu yer olur. Böyle bir yer de gösterilmemişse, bono hükümsüzdür (TTK.m.689/1).

Kime ve Kimin Emrine Ödenecekse Onun Ad ve Soyadı

Poliçede lehdar konusundaki açıklamalar aynen burada da geçerlidir. Ancak, keşideci bonoyu kendi lehine düzenleyemez (TTK.m.688/5). Bir kişinin kendi kendisine borçlanmasının anlamı olamaz.

Senedin Düzenlendiği Gün ve Yer

Senedin düzenlenme tarihi esaslı bir şekil şartıdır (TTK.m.688/6). Bu tarih konulmamışsa bono bâtıldır (TTK.m.689/1). Bonoda düzenlenme yeri gösterilmemişse, keşidecinin ad ve soyadının yanındaki yer düzenlenme yeri sayılır. Öyle bir yer gösterilmemişse bono hükümsüzdür (TTK.m.689/1).

Bonoyu Düzenleyenin İmzası

Poliçede bu konuda yapılan açıklamalar aynen burada da geçerlidir. Bonoyu düzenleyen ve imza eden kişi kabul etmiş muhatap gibi sorumludur (TTK.m.691/1).