Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
21.10.2014
Ders: Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretim      Ünite 7      10 Nisan 2011 Ara     

Birleştirilmiş Sınıflarda Değerlendirme ve Not Verme

Eğitimde,ölçme işlemleri sonucu elde edilen ölçümlerden sonra karar vermek için mutlaka bir değerlendirme işlemine gerek duyulur. Kararın doğru olabilmesi için ölçümlerin geçerli ve güvenilir, değerlendirmenin de doğru olması gerekmektedir. Değerlendirme sürecinde en önemli öğe ölçüttür. Değerlendirme sürecinde kulla­nılan ölçüte göre değer yargısı ve dolayısıyla karar değişecektir.

Ölçme ve değerlendirme arasındaki ilişkiyi şöyle açıklayabiliriz. Değerlen­dirme ölçmeyi de içine alan bir kavramdır. Bu yüzden ölçmeye göre daha kap­samlıdır. Ölçme ve değerlendirme sürecinde, önce ölçme işlemi, sonra değer­lendirme süreci gelir. Bu sıra değişmez. Ölçme sonucuna dayanmayan bir de­ğerlendirme ancak, ön yargı ya da temelsiz bir tahmin olur (Yılmaz ve Sünbül, 2000, s.237).

Eğitimde yapılış amacına göre değerlendirme üçe ayrılmaktadır (Özçelik, 1989, ss.231-251; Atılgan, 2006b, ss.408-422):

Tanımaya-yerleştirmeye yönelik değerlendirme: Öğrencilerin işlenecek konuya ilişkin hazırbulunuşluk düzeylerini belirlemek ve buna göre öğretime başla­mak/öğrenciyi uygun öğretim programına yerleştirmektir. Bu değerlendirmede, öğrencinin eğitimle ilgili öz geçmişine, kişisel ve toplumsal özelliklerine bakılır.

Belli bir konuda, bireyin kendi kendisini değerlendirmesine, öz değerlendirme denir. Öz değerlendirme, bireyin kendi yeteneklerini keşfetmesine yardımcı olan bir yaklaşımdır.

Değerlendirme, ölçme sonuçlarının bir ölçütle karşılaştırılarak bir değer yargısına ve oradan da bir karara ulaşma sürecidir.

Birleştirilmiş sınıflarda öğretimde öğretmen, öğrencilerin ödevli derslerde “kendi kendine yaptığı çalışmaları” dikkatli biçimde değerlendirmeli, biçimlendirmeye yönelik değerlendirmeler yaparak öğrenme eksiklikleri ve güçlüklerini gidermeli ve öğrenme düzeyini belirlemeye yönelik değerlendirme yaparken birleştirilmiş sınıflarla öğretim yapıldığını göz önünde bulundurmalıdır.

Biçimlendirmeye, izlemeye yönelik değerlendirme: Öğrenme eksikliklerinin ve güçlüklerinin belirlenmesi ve giderilmesine yönelik olan bu değerlendirme uygu­lamanın her aşamasında yapılır.

Öğrenme düzeyini belirlemeye yönelik değerlendirme: Öğrenme düzeyini belir­leme amacı güden bu değerlendirmede, dersin/konunun amaçlarının gerçekleşme düzeyi hakkında bilgi edinilir. Öğrencilerin öğrenme düzeyleri belirlenir. Burada, öğrencilerin tek tek üniteyi öğrenme derecesine bakılabileceği gibi grubun ilgili üniteyi öğrenme düzeyi, gruptaki öğrencilerin öğrenme düzeyi açısından benzer­likleri ve farklılıklarına da bakılabilir. Bunun için alınan puanların aritmetik ortala­ması ve standart sapmasının bulunması gerekmektedir.

Değerlendirmede kullanılan ölçütler ise şöyle sıralanabilir (Yılmaz & Sünbül, 2000, ss.295-297; Atılgan, 2006b, ss.408-422):

- Programın amaçları: Öğretim amaçları ölçüt olarak kabul edilir. Bu ölçüt dikkate alınırsa yapılan değerlendirme “mutlak değerlendirme” dir. Bugün okullarımızda en yaygın olarak kullanılan değerlendirme ölçütü bu ölçüttür.

- Grup başarısı: Grubun başarısı ölçüt olarak kabul edilir. Bu durumda, “nor­mal dağılım eğrisi”ne göre değerlendirme yapılır. Bu ölçüt, bağıl bir ölçüt olduğundan yapılan değerlendirme de bağıl değerlendirme olacaktır.

- Öğrencinin önceki başarı durumu: Öğrencinin başarısı, daha önce göster­diği başarı ya da programa başladığı andaki düzeyi ile karşılaştırılarak de­ğerlendirilir. Burada ölçüt öğrencinin önceki durumudur.

- Öğrencinin yeteneği: Buradaki ölçüt, öğrencinin “neyi ne kadar yapabilece­ği ve nereye kadar gelişebileceği “dir. Burada her öğrenci, bireysel olarak kendi içinde bir bütün olarak değerlendirilir. Bu ölçüt, öğrenciyi her yönüy­le tanımayı ve rehberliği esas alır.

Akademik başarıyı değerlendirmede kullanılan ölçütlere göre değerlendirme yöntemleri de şöyle adlandırılmaktadır (Tan ve Erdoğan, 2001, ss.230-232; Atılgan, 2006b, ss.406-407):

Mutlak değerlendirme: Öğrencinin geçme notunun öğrencinin kazanması gere­ken davranışları kazanma düzeyini yansıttığı varsayılır. Örneğin, bir dersten başa­rılı olmak için 50 puan almak gerekiyorsa 50 puan ölçüt olarak kabul edilir.

Bağıl değerlendirme: Burada, öğrencinin başarısı, belli bir grup içerisindeki ko­numuna göre değerlendirilmektedir. Örneğin, öğrencilerin puanlarının sınıf için­deki dağılımını dikkate alan normal dağılım eğrisinden faydalanarak öğrencilerin başarıları değerlendirilebilir. Bu durumda ölçüt grubun başarısıdır.

Sıra Sizde 2

Birleştirilmiş sınıflarda öğretimde, değerlendirme ve not verme neden önemlidir?

Birleştirilmiş Sınıflarda Değerlendirme

Birleştirilmiş sınıflarda öğretimde öğretmen, öğrencilerin ödevli derslerde “kendi kendine yaptığı çalışmaları” dikkatli biçimde değerlendirmeli, biçimlendirmeye yö­nelik değerlendirmeler yaparak öğrenme eksiklikleri ve güçlüklerini gidermeli ve öğrenme düzeyini belirlemeye yönelik değerlendirme yaparken birleştirilmiş sınıf­larla öğretim yapıldığını göz önünde bulundurmalıdır (Erdem, 2006; ss.244).

Birleştirilmiş sınıflarda öğretmenli ve ödevli ders saatlerinin değerlendirmesi birbirinden farklıdır. Birleştirilmiş sınıflarda, öncelikle, ödevli derslerde kendi ken­dine yapılan çalışmaların etkili biçimde değerlendirilmesi gerekmektedir. Kendi kendine yapılan çalışmaların değerlendirilmesi çeşitli biçimlerde olabilir (Erdem, 2006; ss.245-246):

- Öğretmenin çalışmaları ayrı ayrı değerlendirmesi: Bu yaklaşımda, öğret­men, her bir öğrencinin kendi kendine yaptığı çalışmayı ayrı ayrı değerlen­dirir. Eksiklikleri, yanlışlıkları belirtir ve düzeltir. Bu değerlendirme, öğret­mene çok fazla zaman kaybettirir. Bu değerlendirme daha çok öğrenci sayı­sının az olduğu durumlarda tercih edilir.

- Öğretmenin, zayıf ve orta düzeydeki öğrencilerin çalışmalarını temel alarak değerlendirme yapması: Kalabalık sınıflarda öğretmen zayıf ve orta düzey­deki öğrencilerin çalışmalarını sınıf önünde düzeltir ve buna göre diğer öğ­renciler kendi çalışmalarını değerlendirir. Böyle bir değerlendirmede, üst sı­nıftaki öğrencilerden, yapılan örnek değerlendirmeye göre diğer öğrencile­rin kendi çalışmalarını değerlendirmesinde yardım alınabilir.

- Öğrencinin kendisine yaptırılan değerlendirme: Bu değerlendirmede, öğ­rencinin kendi çalışmasını değerlendirebilmesi için önceden ölçütler gelişti­rilir ve öğrenciye verilir. Örneğin, öğrenci sorulan soruların yanıtlarına göre kendi kendine değerlendirmesini yapar.

- Öğrencilerin birbirlerinin çalışmalarını değerlendirmesi: Bu değerlendir­mede, öğrenciler, düzeylerine bakmaksızın arkadaşının çalışmasını değer­lendirir. Farklı düzeydeki öğrencilerin birbirlerinin çalışmalarını değerlen­dirmesi, önceden değerlendirme ölçütleri verildiğinde daha etkili olur.

- Yardımcı öğrencilerin değerlendirmesi: Bu değerlendirmede, öğretmen, kendisine yardım edebilecek durumdaki zeki, liderlik özelliği olan ve bece­rikli öğrencileri, çalışmaları değerlendirmek üzere görevlendirir.

Birleştirilmiş sınıflarda “biçimlendirmeye yönelik değerlendirme” öğrenme ek­sikliklerinin ve güçlüklerinin belirlenmesi ve giderilmesi açısından büyük önem ta­şımaktadır. Birleştirilmiş sınıflarda öğretimde, öğrenci kazanımlarının en üst dü­zeyde gerçekleşmesi, biçimlendirmeye yönelik değerlendirme sonuçlarının eğitim-öğretimin her aşamasında öğretmen tarafından etkin olarak işe koşulmasıyla ola­naklıdır. Eğer, biçimlendirmeye yönelik değerlendirme yapılarak öğrenme eksik­likleri ve güçlükleri zamanında belirlenmez ve giderilmezse, öğrenci kazanımları en alt düzeyde gerçekleşecek, bu durum, eğitim-öğretimde zaman, emek ve para kaybına yol açacaktır.

Birleştirilmiş sınıflarda öğretimde “öğrenme düzeyini belirlemeye yönelik de­ğerlendirme “de de birleştirilmiş sınıflarda öğretim yapıldığı göz önünde bulundu­rulmalıdır. Birleştirilmiş sınıflarda öğretimde, öğretim programlarının amaçları ba­ğımsız sınıflara göre daha alt düzeyde gerçekleşebilir. Bunun göz ardı edilmeme­si gerekmektedir.

Birleştirilmiş Sınıflarda Not Verme

Değerlendirmede temel alınan ölçüte göre ölçüm sonuçları değerlendirilerek öğ­renciye not verilir. Verilen not aynı zamanda bir karardır. Not vermede değişik öl­çütler kullanılabilmektedir.

Mutlak başarı oranı ölçüt alınarak yapılan not vermede öğrenci başarısı tam puana göre değerlendirilir. Mutlak başarıda başarılı olabilmek için gerekli puan il­gili yönetmeliklerde belirtilmiştir. Örneğin, 100 üzerinden 50 puan alanın başarılı sayılması gibi. Ölçüm sonuçları mutlak ölçüte göre değerlendirildiğinde yönetme­likte belirlenen ders/sınıf geçmek için gerekli başarı puanını (ve üstü puanı) alan­lar “geçti”, başarı puanını alamayanlar ise “kaldı” olarak değerlendirilir.

Birleştirilmiş sınıfı okutan öğretmen not verirken sadece programın hedefleri veya grup başarısını ölçüt olarak almamalıdır. Notla değerlendirme yaparken programın hedefleri, grup başarısı, öğrencinin önceki başarı durumu ve öğrencinin yeteneği ölçütlerinin birden fazlasını bir arada kullanmalıdır.

Birleştirilmiş sınıfı okutan öğretmen not verirken sadece programın hedefleri veya grup başarısını ölçüt olarak almamalıdır. Notla değerlendirme yaparken programın hedefleri, grup başarısı, öğrencinin önceki başarı durumu ve öğrencinin yeteneği ölçütlerinin birden fazlasını bir arada kullanmalıdır.

Grup başarısı ölçüt alındığında normal dağılım eğrisine göre değerlendirme yapılır. Ölçüt artık tam puan değil, grubun aldığı en yüksek puandır. Bunun için öğrencilerin başarılarını yansıtan ölçümler “z puanı” cinsinden ifade edilip, hangi “z puanına” hangi notun verileceği belirlenir; karar da buna göre verilir.

Yüzdelik sıradan yararlanarak da not verilebilir. Öğrencilerin puanlarının yüz­delikleri belirlenerek bir değerlendirme yapılır.

Birleştirilmiş sınıflarda öğretimde öğretmen, not verirken yalnızca programın amaçları ya da grup başarısını ölçüt olarak almamalıdır. Notla değerlendirme ya­parken programın amaçları, grup başarısı, öğrencinin önceki başarı durumu ve öğ­rencinin yeteneği gibi birden fazla ölçütü bir arada kullanmalıdır.

Sıra Sizde 3

Birleştirilmiş sınıflarda öğretimde öğretmen not verirken nelere dikkat etmelidir?

Bir Cevap Yazın

*