Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Finansal Yönetim      Ünite 4      11 Şubat 2011 Ara     

Birden Fazla Mal ve Hizmet Üretilmesi Durumunda Başabaş Analizi

İş hayatında bir çok işletme birden fazla mal ve hizmet üretmektedir. Başabaş analizinin tek bir mal ve hizmet üretimi için yapıldığı düşünülür ise bu durum başabaş analizinin yararının sınırlı kalmasına neden olacaktır. Bu kısıtı ortadan kaldırmak ve birden çok mal ve hizmet üreten işletme için başabaş noktası hesaplayabilmek için, her bir malın genel satış hacmi içindeki payı ile her mala ait değişken gider oranı (birim değişken giderlerin birim satış fiyatına oranı) nın bilinmesi gerekir. Örneğin Saray A.Ş. dört değişik model büro mobilyası üretip satacağı düşünülsün. Her modelin toplam satışlar içindeki payı ve her modele ait değişken gider oranı aşağıdaki gibi olsun.

Tablo

Saray A.Ş.’nin üretim, satış ve genel yönetim giderlerinin 120.000.000.000 TL’sı sabittir. Saray A.Ş.’nin başabaş noktasını hesaplayabilmek için tüm modelleri içine alacak şekilde değişken gider oranının hesaplanması gerekmektedir. Ancak her modelin satış hacmi içindeki payı ve değişken gider oranı farklı olduğundan tartılı ortalama alarak değişken gider oranı hesaplanmalıdır. Bunun için de her modele ait satış yüzdeleri ile değişken gider oranları çarpılarak toplanmalıdır. Bu şekilde hesaplanan değişken gider oranına ise “Ortalama Değişken Gider” denilir.

Tablo

Söz konusu dört modelin ortalama “değişken gider / satış tutarı” oranı % 66,5’dir. Buna göre Saray A.Ş’nin Başabaş noktasındaki satış hasılatı 358.208.955.223 TL olarak hesaplanabilir.

Başabaş satış tutarı

Saray A.Ş.’nin satış bileşiminin değişmeyeceği, her satış düzeyinde bu dört modelin satış hacmi içindeki paylarının aynı kalacağı varsayımına göre, kâra geçiş noktasında toplam satış hasılatının, modeller arasındaki dağılımı aşağıdaki gibi olacaktır.

Tablo

Eğer istenirse benzer şekilde söz konusu modellerin değişken giderlerinin toplamını da aynı şekilde bulmak mümkündür.

Tablo

Saray A.Ş., üretim ve satış bileşimini değiştirerek özellikle sabit giderleri karşılamada katkı payı yüksek modellere ağırlık vererek başabaş noktasını daha aşağıya indirme olanağına sahiptir. Ancak böyle bir uygulamanın içine girecek olan işletmenin üretim ve satış bileşimini değiştirirken üretmiş olduğu mallara olan talebi, bu malların özelliklerini ve gerektirdiği sabit gider tutarını da dikkate alması kaçınılmazdır.