Bilimsel Yöntemde Araştırma Etiği ve Güvenilirlik

Güvenilirlik ve Geçerlilik

Bir araştırmada elde edilen bilginin sağlamlığı iki temel koşula bağlıdır. Bunlardan birincisi güvenilirlik ikincisi de geçerliliktir. Güvenilirlik bir ölçme aracının ayrı ayrı ölçümlerde kararlı ve benzer sonuçlar elde etme yeteneğidir. Eğer bir çalışmada belirli bir şehirde bir araştırma kadınların cinsel tacize uğrama oranlarını %1, bir diğer araştırma ise % 10 olarak gösteriyorsa iki araştırma arasında bir tutarsızlık söz konusudur. Bundan dolayı sosyologlar daha güvenilir sonuçlar veren, yani yapılan ölçümlerde benzer sonuçlar veren araştırmaları tercih ederler. Geçerlilik ise en genel anlamda ölçme aracının konusuna uygunluğudur.

Örneğin iş tatmini ölçmek için dizayn edilmiş bir tekniği kişiliği test etmek amacıyla kullanırsanız, bu ölçmek istediğini ölçemez. Bu nedenle de karşımıza yanlış sonuçlar çıkar. Bir diğer örnekte uzunluk ölçülerinde verilebilir, metre ölçmek için geçerli ama zamanı ölçmek için geçerli bir araç değildir. İşte ölçme aracının ölçmek istediğini doğru olarak ölçmesi geçerlilik olarak tanımlanır.

Araştırma Etiği (Ahlakı)

Sosyolojik araştırmalarda uygun bir araştırma metodolojisi kadar önemli bir diğer konu da etik ile ilgili davranış ve kurallardır. Sosyologlarda tıpkı doğa bilimlerinde olduğu gibi istedikleri her türlü araştırmayı istedikleri biçimde yapamazlar. Her araştırmada araştırıcının etik açısından uyması gerekli bazı kural ve kaideler vardır. Her araştırmacı profesyonel bir kişi olarak bazı etik standartlara bilim ve ahlak açısından uymak zorundadır. Araştırma etiğinin birinci kuralı açıklıktır. Diğer bir deyimle araştırmacı bulduklarını bilimsel bir toplulukla paylaşmak zorundadır. İkincisi ise dürüstlüktür ve gerçekçiliktir. Yani araştırıcı bulgularını uydurmayacak veya başka bir yerden çalmayacaktır. Kendi bulgularım diye bir başkasının bulgularını veri olarak kullanıyorsa, bu bilim etiğine aykırı bir davranış olur.

Bir diğer kural ise araştırmacının ilgilendiği objeye veya konuya bir zarar vermemesidir. Yani araştırmacı eğer cinsel taciz üzerinde çalışıyorsa bu tacize uğrayanları rahatsız etmeyecek bir biçimde olmalıdır. Buna bağlı olarak araştırmacı insanların mahremiyetlerine ve sırlarına saygılı olmalı, onları açıklamamalı, araştırmasında izin verilmediği sürece şahıs isimlerini kullanmamalıdır. Bir diğer önemli nokta ise araştırmacı kimliğini saklamamalıdır. Genelde bu konu bazı sosyologlar tarafından benimsenmese de, araştırmacı kimliğini açıkça ortaya koymalı ve insanları kandıracak davranışlarda bulunmamalıdır.