Bankaların Faaliyete Geçmesi

Bankacılık Kanunu, bankanın kurulması veya ilk şubenin açılması olgusu ile banka veya şube olarak faaliyete geçme olgusunu birbirinden ayırmakta ve bunları farklı bir düzenlemeye tabi tutmaktadır. Nitekim Bank.Kan.m.10, bankanın kurulması veya ilk şubenin açılması için Kurul izni alınıp kuruluş veya açılma işlemleri tamamlandıktan sonra, faaliyete geçebilmek için ayrıca izin alınması gerektiğini hükme bağlamaktadır.

Kurul izni dışında, bir de faaliyete geçme izni aranması, bankacılık sektörünün öneminden kaynaklanmaktadır. Yukarıda değinilmiş olduğu gibi, bankacılık faaliyeti bir kamu hizmeti biçiminde değerlendirilerek etkin bir gözetim ve denetim sistemi getirilmesi yoluna gidilmiş; bu bağlamda faaliyete geçme için ayrıca bir izin alınması gereği öngörülmüştür. Bu izni incelemeden önce faaliyete geçme kavramı üzerinde durmak yerinde olacaktır.

Faaliyete Geçme Kavramı

Faaliyete geçmeden ne anlaşılması gerektiği, faaliyet iznini düzenleyen m.10′da açıklanmaktadır. Anılan hükme göre faaliyet izni, Kanunun 4. maddesinde belirtilen faaliyetlerin tamamını, aynı maddenin son fıkrasındaki sınırlamalar çerçevesinde kapsamaktadır. Bank.Kan.m.10′nun yollama yaptığı 4.madde, bankaların gerçekleştirebilecekleri tüm faaliyetleri sınırlı sayıda olmak üzere sıralamaktadır. Böylece, anılan madde bir bankanın ne tür faaliyetlerde bulunabileceği sorusuna açık bir yanıt getirmektedir. Bu belirlemede, mevduat kabul eden bankalar, kalkınma ve yatırım bankaları ile katılım bankaları arasındaki farklılıklar da gözönünde tutulmaktadır. Gerçekten m.4/son fıkraya göre, mevduat bankaları katılım fonu kabulü ile finansal kiralama işlemleri dışında m.4/1′de belirtilen bütün faaliyet türlerini gerçekleştirebileceklerdir. Kalkınma ve yatırım bankaları da mevduat ve katılım fonu kabul edemeyecekler, ancak bunlar dışında kalan faaliyetleri yerine getirebileceklerdir. Katılım bankaları ise mevduat kabul edemeyip bunun dışında kalan diğer faaliyetlerle uğraşabileceklerdir. Bank.Kan.m.4′ün öngördüğü faaliyet konuları şunlardır:

- Mevduat kabulü (kalkınma ve yatırım bankaları yapamayacaklardır)
- Katılım fonu kabulü (mevduat ve kalkınma ve yatırım bankaları yapamayacaklardır)
- Nakdi, gayrinakdi her cins ve suretle kredi verme işlemleri
- Nakdi ve kaydi ödeme ve fon transferi işlemleri, muhabir bankacılık veya çek hesaplarının kullanılması dahil her türlü ödeme ve tahsilat işlemleri
- Çek ve diğer kambiyo senetlerinin iştirası işlemleri
- Saklama hizmetleri
- Kredi kartları, banka kartları ve seyahat çekleri gibi ödeme vasıtalarının ihracı ve bunlarla ilgili faaliyetlerin yürütülmesi işlemleri
- Efektif dahil kambiyo işlemleri; para piyasası araçlarının alım ve satımı; kıymetli maden ve taşların alımı, satımı veya bunların emanete alınması işlemleri
- Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı; vadeli işlem sözleşmelerinin, opsiyon sözleşmelerinin, birden fazla türev aracı içeren basit veya karmaşık yapıdaki finansal araçların alımı, satımı ve aracılık işlemleri
- Sermaye piyasası araçlarının alım ve satımı ile geri alım veya tekrar satım taahhüdü işlemleri
- Sermaye piyasası araçlarının ihraç veya halka arz yoluyla satışına aracılık işlemleri
- Daha önce ihraç edilmiş olan sermaye piyasası araçlarının aracılık maksadıyla alım satımının yürütülmesi işlemleri