Azgelişmişliğin Ölçülmesi ve Uluslararası Karşılaştırma

Bir ülkenin gelişme sürecindeki yerini bilmesi, gerçek ekonomik durumun saptanması birçok yönden önemlidir. Gerek öbür ekonomilerle, özellikle gelişmiş ekonomilerle olan ilişkiler gerekse ülke insanının kendi ekonomisinin durumunu bilmesi bakımından, azgelişmişliğin ölçümü zorunludur. Toplum, gelişmiş ülkelerin neden ve ne yolla geliştiklerini bilmek, dolayısıyla ekonomik sorunlarına çözüm aramak durumundadır. Farkına varılmamış bir sorunun çözümü de mümkün değildir. Toplumun azgelişmişliğinin bilincine varıp bunu ortadan kaldırmaya karar vermesi, kalkınma yolunda atılmış en önemli adımdır. Bu nedenlerle azgelişmişliğin ölçülmesi kaçınılmazdır.

Azgelişmişliğin ölçülmesi için çok çeşitli ölçütler ve göstergeler geliştirilmiştir. Bunları yukarıda azgelişmişliğin tanımında kullandığımız üç yaklaşım çerçevesinde ele alabiliriz. Böylece konunun işlenmesinde bir tutarlılık sağlanmış ve tek bir yaklaşımın getireceği sakıncalar da giderilmiş olacaktır. Bu arada kimi kavramların belirsizliği konusunda karşılaşılan sorunlar, ölçme işleminde de ortaya çıkacaktır.

Ayrıca kullanılan istatistiksel verilerin yetersizliği, güvenilirlik derecesinin düşüklüğü ve farklılığı da dikkate alındığında azgelişmişliği ölçme görevinin ne denli güç olduğu anlaşılır. Bu konuda son olarak azgelişmişliğin sayısal ve çoğu zaman ölçülebilen bir olgu olmadığı unutulmamalıdır. Bilindiği gibi azgelişmişlik, kantite olduğu kadar, hatta daha fazla kalite yönü de olan bir olgudur. Yapılacak analizlerin niteliği de buna uygun olmalıdır.

Uluslararası Gelişme Farklılıklarına Göre Azgelişmişliğin Ölçülmesi

Bu yaklaşımda önemli olan bir ülkenin ulaştığı mutlak gelişme düzeyi değil, uluslararası alanda elde ettiği sıradır. Bu durumda, dünyada her zaman gelişmişler ve azgelişmişler bulunacaktır. Bu arada azgelişmişliğin anlam ve kapsamı da sürekli değişecektir.

Azgelişmişliğin uluslararası sıralama yoluyla ölçülmesinde ne gibi bir ölçüt kullanılacağı önemlidir. Bu amaçla öyle bir ölçüt bulunmalıdır ki, bu toplumların ekonomik güçlerini ve bu güçleri oluşturan etmenleri de anlamlı bir biçimde gösterebilsin. Ülkelerin gelişme sıralamasındaki yerini saptamada kullanılan ölçütleri Parasal Ölçütler ve Parasal Olmayan Ölçütler olmak üzere iki grupta toplayabiliriz.

Azgelişmişliğin Ölçülmesinde Kullanılan Parasal Ölçütler

Her bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin saptanmasında ve dolayısıyla ülkelerin gelişmişlik sıralamasındaki yerini belirlemede en çok kullanılan ölçüt, gayri safi milli hasıla değeridir. Bilindiği gibi gayri safi milli hasıla , bir ülkenin bir yıl içinde yeniden yarattığı değerlerin toplamıdır. Bu nedenle GSMH, ülkenin iktisadi gücünün iyi bir ölçüsüdür. Ne var ki, bu gücü oluşturan faktörleri ve ülke ekonomisinin uluslararası karşılaştırmalardaki gerçek yerini yansıtabilmesi açısından bazı kusurları da vardır. GSMH ölçüsünün bu amaçlarla kullanılmasında ihtiyatlı olunmalıdır.

Bu kusurların belli başlılarını şöylece özetleyebiliriz: Her ülke GSMH rakamlarını kendi para birimiyle hesaplar. Karşılaştırma yapabilmek için bunların ortak bir paydaya indirgenmesi gerekir. Bu da, bir kur sorunu yaratır. Nitekim resmi para kurları her zaman paraların gerçek değerini yansıtmaz. Bu durum, özellikle paralarının değerlerini belirli nedenlerle bilinçli olarak, gerçek değerinin üstünde ya da altında tutan azgelişmiş ülkeler için söz konusudur.

Sayfalar: 1 2 3 4