Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
19.12.2014
Ders: İktisada Giriş      Ünite 3      27 Şubat 2010 Ara     

Arz ve Talep – Sıra Sizde Cevap Anahtarı

Sıra Sizde Cevap Anahtarı

Sıra Sizde 1

Talep tablosunu grafiğe aktarabilmek için, örneğin fiyat ekseninde 10 TL’lik fiyat düzeyinde çizeceğimiz izdüşüm ile bu fiyat düzeyinde satın alınmak istenen 3 bin adetlik miktar düzeyinden çizeceğimiz izdüşümün kesişme noktasını a ile işaretleyelim. Talep tablosunda yer alan diğer fiyat-miktar ikilileri için de aynı işlemi yaparak b-c-d-e noktalarını belirleyebiliriz. Bu noktaları birleştirdiğimizde D 0 ile gösterilen ve negatif eğime sahip olan talep eğrisini elde ederiz. Bu eğri Ahmet Bey’in Telefon şirketi hisse senetleri için talep eğrisidir.

Talep eğrisi

Sıra Sizde 2

Bu değişikliği bir önceki örnekte elde ettiğimiz grafik üzerinde göstermemiz talep eğrisinde meydana gelen değişimi anlamamıza yardımcı olacaktır. Tıpkı daha önce yaptığımız gibi, yeni talep tablosunu grafiğe aktararak f-g-h-i-j noktalarını elde ederiz. Bu noktaları birleştirdiğimizde elde edeceğimiz yeni talep eğrisini D 1 ile gösterelim. Dikkat edilirse, artık Ahmet Bey her fiyat düzeyinde öncekine göre daha az hisse senedi satın almak istemektedir. Bu da talep eğrisinin D 0 konumundan sola doğru kayarak D 1 konumuna geldiğini göstermektedir. Bir diğer deyişle, Ahmet Bey’in beklentilerinin kötümsere dönüşmesi sonucu talep azalmış ve talep eğrisi sola doğru kaymıştır.

Talep eğrisinin sola kayması

Sıra Sizde 3

Talep eğrisini elde ederken yaptığımız gibi, Ayla Hanım’ın arz tablosundan yararlanarak mevcut fiyat-miktar ikililerini grafiğe aktararak z-y-x-w-v noktalarını elde ederiz. Bu noktaları birleştirdiğimizde ise pozitif eğime sahip olan ve S 0 ile gösterilen Ayla Hanım’a ait arz eğrisini elde ederiz.

Arz eğrisi

Sıra Sizde 4

Bu değişikliği bir önceki örnekte kullandığımız grafik üzerinde göstermemiz arz eğrisinde meydana gelen değişimi anlamamıza yardımcı olacaktır. Arz eğrisini elde ederken yaptığımız gibi, yeni arz tablosunu grafiğe aktararak u-t-s- r-p noktalarını elde ederiz. Bu noktaları birleştirdiğimizde elde edeceğimiz yeni arz eğrisini S 1 ile gösterelim. Dikkat edilirse, Ayla Hanım artık her fiyat düzeyinde elindeki hisse senetlerinin daha büyük bir kısmını satmak istemektedir. Bu da arz eğrisinin S 0 konumundan S 1 konumuna geldiğini göstermektedir. Özetle, Ayla Hanım’ın beklentilerinin kötümsere dönüşmesi sonucu arz artmış ve arz eğrisi sağa doğru kaymıştır.

Arz eğrisinin sağa kayması

Sıra Sizde 5

Ahmet Bey’in talep eğrisini ve Ayla Hanım’ın arz eğrisini elde ettikten sonra yapacağımız iş son derece basittir: Bu iki piyasa katılımcısını karşı karşıya getirmek, yani arz ve talep eğrilerini aynı grafik üzerinde göstermek. Aşağıdaki şekilde bu durum gösterilmektedir. Arz ve talebin eşitlendiği, yani S 0 ve D 0 eğrilerinin kesiştiği o noktası bize denge noktasını vermektedir. Bu noktanın ifade ettiği 20 TL’lik fiyat denge fiyatını, 2 bin adetlik miktar ise denge miktarını göstermektedir. 2 bin adetlik alınıp-satılan hisse senedinin parasal değeri olan 40 bin TL (20 x 2,000 = 40,000 TL) ise bize denge işlem hacmini verecektir.

Denge noktası

Sıra Sizde 6

Her iki piyasa katılımcısının beklentilerinin kötümsere dönüşmesi sonucu arz ve talep eğrilerinin nasıl bir değişim göstereceğini daha önce belirtmiştik: Ahmet Bey’in hisse senedi talebi azalmakta (talep eğrisindeki sola kayma) ve Ayla Hanım’ın hisse senedi arzı artmakta (arz eğrisindeki sağa kayma) idi. Bu değişikliklerin denge fiyatını ve miktarını nasıl etkilediğini görebilmek için önceki örnekte kullandığımız grafik üzerinde değişiklikleri işaretlememiz oldukça yararlı olacaktır. Talep eğrisindeki sola kayma (D 1 talep eğrisi) ve arz eğrisindeki kayma (S 1 arz eğrisi) sonucu arz-talep eşitliği, yani yeni denge noktası, D 1 ve S 1 eğrilerinin kesiştiği m noktasında sağlanmaktadır. Bu noktanın ifade ettiği 15 TL yeni denge fiyatını, 2 bin adet ise yeni denge miktarını göstermektedir. Buna göre piyasa katılımcılarının beklentilerinin kötümsere dönüşmesi sonucu denge fiyatı 20 TL’den 15 TL’ye düşmüş, buna karşılık alınıp-satılan miktar 2 bin adet hisse senedinde sabit kalmıştır. Ancak fiyattaki düşme nedeniyle daha önce 40 bin TL olan işlem hacmi de 30 bin TL’ye düşmüştür (15 x 2,000 = 30,000 TL).

Denge fiyatı