Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 5      5 Ocak 2015 Ara     

Ailenin Yaşam Dönemleri Ve Kaynaklar

Amaç 5

Ailenin yaşam dönemlerinin ekonomik, boyutunun farkını açıklayabilmek

Ailenin ihtiyaç ve istekleri bireylerin yaş ve cinsiyet kombinasyonlarına göre farklılık göstermektedir. Ailenin yaşam dönemleri istek ve ihtiyaçlar üzerinde önemli bir etki oluşturmaktadır. Aile bireyleri ekonomik kararlarında bağımsız hareket etmemektedirler. O nedenle ailenin yaşam dönemleri aile kaynaklarının kullanım alanlarında farklılık yaratmaktadır.

Bir ailenin yaşam dönemleri birçok aşamayı, kritik olayları ve belli aşamalarda ortaya çıkan değişiklikleri kapsayan karmaşık, zaman zaman birbirinin içine girmiş bir olgudur. Ailenin yaşam dönemi kavramı, ailenin değişimine ilişkin oluşum, çoğalım ve önceki durumuna dönüşüm aşamalarını temel almaktadır. Ancak bütün aileler, geleneksel ailelerin bu özelliklerini göstermemektedirler. Çocuksuz aileler, boşanmalar, yeniden evlenmeler ve tek ebeveynli aileler gibi geleneksel ailenin dışında pek çok yapılanma biçimleri de görülmektedir.

Ailenin yaşam dönemleri, aile kaynaklarını kullanım alanları açısından iki şekilde etkilemektedir. Birincisi ailenin içinde bulunduğu yaşam dönemine göre bireylerin istek ve ihtiyaçlarında oluşan farklılaşma, ikinci ise aile yaşam dönemlerindeki birey sayısının ve bu bireylerin istek ve ihtiyaçlarının ortaya çıkardığı farklılaşma şeklindedir. Ailenin yaşam dönemleri sadece birey sayısına ilişkin farklılaşma değildir. O ailede yaşayan bireylerin içinde bulundukları yaşam döneminin getirdiği farklılaşma da söz konusudur.

Sıra Sizde

Ailenin yaşam dönemleri, aile kaynaklarını kullanım alanları açısından kaç şekilde etkilemektedir?

Aile Oluşum Döneminin Ekonomik Boyutu

Ailenin oluşum dönemi evlilikle başlamaktadır. Oluşum dönemi insan ihtiyaç ve istekleri üzerinde önemli etkiler doğuran bir olaydır. Oluşum dönemi yeni ihtiyaçlar ortaya çıkarmaktadır. Yeni evlilerin oturacağı konut, dayanıklı tüketim mallan, mobilyalar, elektronik eşyalar gibi günlük yaşamın sürdürülmesi için gerekli tüm eşyaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Geleneksel toplumlarda aileler çocuk sahibi oldukları dönemde, çocuklarının evliliğine ilişkin planlama içinde olmaktadırlar. Araştırmalar ailenin oluşum aşamasındaki istek ve ihtiyaçların genelde aileler tarafından karşılandığı bazen bir kısmının ya da tamamının evlenecek ya da yeni evliler tarafından satın alındığını göstermektedir.

İstatistik araştırmaları ülkedeki ekonomik koşullarda durgunluk olduğunda evlenme eğilimlerinin ertelendiğini göstermektedir. Bu aile kuramının ekonomik bir fonksiyon olduğunu ortaya koymaktadır. Toplumu etkileyen ekonomik olgular (enflasyon, işsizlik) aile kurmayı kontrol eden faktörler arasında yer almaktadır. Oluşum aşamasını tamamlamış aileler, çoğalma aşamasına geçmeden önce uzun bir süre ekonomik rahatlık içinde bulunabilmektedirler. Genelde genç, sağlık harcamaları sınırlı, ihtiyaçlarının büyük bir bölümü yeni karşılanmış, bakını ve onarım gerektirmez durumda olabilmektedir.

Sıra Sizde

Ailenin oluşum aşamasında gereken kaynaklar nasıl sağlanmaktadır?

Aile Çoğalım Döneminin Ekonomik Boyutu

Tarım toplumlarında bir ekonomik değer, bir işgücü, bir üretim kabul edilen doğurganlık, modern toplumlarda ailenin ekonomik değerini artırmayan, bir tüketim unsuru olarak algılanmaktadır. Çocuk sahibi olmanın planlanması ile aile ihtiyaçları ve buna bağlı tüketim harcamaları değişim göstermektedir. Çocuk sahibi olma aşamaları, çocuğun doğumunun öncesi ve sonrası büyük bir miktarda kaynak gerektirmektedir.

Ailede çocuk ya da çocukların varlığı tüm tüketim harcama alanlarında farklılık yaratmaktadır. Ailenin çoğalım döneminin ilk aşamasında tüketim harcamaları sağlık alanında yoğunlaşmakta, daha sonra ise eğitim ve sosyalleşme tüketim alanlarına kaymaktadır.

Son yıllarda ailelerin çocuk sahibi olmayı erteledikleri ve çok az sayıda çocuk sahibi olmayı istedikleri görülmektedir. Bunun nedeni aile bireylerinin mesleki gelişimleri ile toplumun ekonomik ve sosyal yapısı gösterilmektedir.

Aileler ekonomik konuların, çocuklarının sağlığını, eğitimini ve sosyalizasyonunu, bu konuda çıkan sorunların da aile ilişkilerini etkilediğini belirtmektedirler. Sosyal hizmet alanında yapılan araştırmalar ailenin ekonomik sorunlarının kadının ve çocuğun istismarına neden olduğunu belirtmektedirler. Düşük gelirli ailelerde hızla gelişen bu durum kadının yoğun bir mağduriyet içinde olmasına ya da tek ebeveynli aile olma çabalarına düşmesine neden olmaktadır. Aile çoğalım döneminin ikinci aşamasında, çocukların ilk gençlik yıllarında çocukların artan ihtiyaçları aile bütçesindeki tüketim alanlarını farklılaştırmakta ve büyük bir baskı yaratmaktadır. Aile bu dönemde yeni kaynak arayışı içine girmekte ikinci bir iş, diğer aile bireylerinin çalışma yaşamına katılımı, kredi kullanımı ve bazı tüketim alanlarında sınırlı harcama söz konusu olmaktadır.

Bu durum çalışma yaşamı ile ilgili kararlar üzerinde etkili olmaktadır. Birçok aile de evli kadınlar çocuklarının bakım sorunu çözülünce yeniden çalışma yaşamına katılmaktadırlar. Bu da aile yaşam dönemlerinin tüketim harcamaları yanı sıra, toplumun ekonomik yapısı, işgücü ve istihdam açısından da etkilendiğini göstermektedir.

Sıra Sizde

Ailenin çoğalım döneminin aile tüketim harcamalarına ve toplumun ekonomik yapısına etkilerini belirtiniz.

Ailenin Önceki Duruma Dönüşüm Döneminin Ekonomik Boyutu

Ailede çocukların yetişkin duruma gelmeleri ve aileden ayrılmaları aile bireyleri sayısını ailenin oluşum düzeyine getirmektedir. Ancak istek ve ihtiyaçlar ailenin oluşum durumundan çok farklıdır. Bu dönem aile değişimindeki en önemli dönemdir. Bu dönemde ortaya çıkan zihni ve fiziki değişiklikler istek ve ihtiyaçlarda da farklılaşma yaratmaktadır. Bireylerin sağlık ve konfora ilişkin ihtiyaçları artmış, işgücü potansiyeli ve gelirleri azalmıştır. Bu dönemde en önemli dönüşümü emeklilik yaratmaktadır. Emeklilikle gelir azalmakta, ekonomik ve fizyolojik güçsüzlük, yalnızlık, kuşaklar arası ilişkiler, akrabalık örüntüleri, dulluk, büyükanne ya da büyükbaba olma gibi yaşlılığa ilişkin birçok konu gündeme gelmektedir.

Ailede uzun süre tüketici olarak kalan çocuklara ebeveynler para, ekmek ve zaman harcayarak yatırım yapmakta ve yaşamı son bulduğunda da miras bırakmayı düşünmektedirler. Ailenin bu döneminin toplumun ekonomik yapısına etkileri şunlar olabilmektedir:

• Aileden ayrılan çocuklara konut temininin inşaat sektörünü etkilemesi.
• Aileden ayrılan çocukların konutunun döşenmesi mobilya, dayanıklı tüketim malları ve diğer donanım sektörlerini etkilemesi.
• Büyük anne-baba olarak yeni doğan bebeklerin ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin ebeveyn destekleri bebek sağlık, bakım, çocuklara yönelik tüketim mal sektörünün canlanması.
• Miras bırakma amacı ile yapılan mülk alımı ve diğer yatırım (piyasa geliri) alanlarında hareketlilik.
• Yaşlı bakım evleri, sağlık hizmetleri, iş gücü satın alma alanlarında görülen hareketlilik.

Bu dönem kaynakları yeterli düzeyde olan aileler için tatmin edici bir dönem olarak görülmektedir. Gelirleri çocuklarının gelirinden daha fazla olan aileler çocuklarının ailelerine ekonomik destek vermektedirler. Kaynakları yetersiz olan aileler ise bu dönemi güçlükle dolu temel ihtiyaçların karşılanamadığı sıkıntılı bir dönem olarak tanımlamaktadırlar.

Sıra Sizde

Ailenin önceki durumuna dönüşüm döneminin toplumun ekonomik yapısına etkilerini açıklayınız.