Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 6      7 Ocak 2015 Ara     

Ailede Kaynak Yönetim Süreci

Amaç 4

Kaynak yönetim süreçlerini ve süreç aşamalarında birbirleri ile etkileşimini açıklamak.

Süreç üretim sisteminin işleyişidir. Bir sonuca ulaşmada birbirine bağımlı, birbirini tamamlayan aktiviteler ve fonksiyonlar dizisinden oluşur. Kaynak yönetim süreci karar verme, planlama, örgütleme (organizasyon etme) uygulama ve değerlendirme aktivitelerini kapsar. Karar verme ve değerlendirme kaynak yönetim sürecinin her aşamasında vardır. Ayrıca üretim-tüketim aktiviteleri kaynak yönetim süreci boyunca devam eder.

Birey aile ve toplum, değer kalıpları ve standartların oluşmasında birbirini karşılıklı etkiler. Aile ekonomisinde amaçları, değer kalıpları ve standartlar etkiler. Bu etkilerin belirlediği amaçlara ulaşmada yönetimin kullandığı kaynaklar ve kaynak yönetim süreci şekil 6.1’de görülmektedir. Amaca ulaşmada tatmin düzeyi yetersiz sonuçlanmış ise kaynak yönetim sürecinin her aşaması kaynak girdisi ve amacın doğru belirlenip belirlenmediği kontrol edilir.

Aile ekonomilerinde amaçlara etkiler

Karar Verme

Karar verme yönetimin yani bütün süreçlerin merkezidir, istek ve ihtiyaçların karşılanması alınan kararların doğruluğu ile ilişkilidir. Karar verme bağımsız bir ünite olarak ele alındığından burada fazla bilgi verilmeyecektir.

Planlama

Planlama; alınan kararların uygulanmasına geçmeden önce hazırlanan çalışmadır. Amaca ulaşmayı hedefleyen hazırlıklardır. Hazırlanırken amaçları göz önünde tutmayı sağlayarak yönetimin bu basamağını kontrol eder. Amaçlar arasındaki öncelikleri belirler. Amaca ulaşmak için gerekli aktiviteleri şema haline getirir. Amaçların standardını saptar. Planlama yönetimin temel fonksiyonlarından biridir. Neyin, nerede, ne zaman, nasıl, neden ve kim tarafından yapılacağının önceden kararlaştırılmasıdır.

Planlama bir amaca ulaşmada gerekli kaynakların dökümünü kapsar. İyi bir planlama kaynakların kullanımından tatmin edici sonuçlar sağlar. Yönetimde planlama, amaçlara ulaşmayı ve ekonomik çalışma koşullarını sağlar. Kontrolü kolaylaştırır.

Sıra Sizde

Aile ekonomilerinde kaynak yönetiminde planlama çalışmalarının yararlarını açıklayınız.

Aile kaynaklarının yönetiminde, planlama sürecinde şu temel öğeler dikkate alınmalıdır.

• Mevcut Durumun Analizi
Planlama sürecinin temeli mevcut durumun iyi analiz edilmesidir. Aile kaynakları, kaynakların kanalize edileceği alanlar, ekonomik problemlerin çözümünde aile bireylerinin güçlü ve zayıf yönleri açık bir şekilde ortaya konulmalı ve çözümler bu bilgiler dikkate alınarak planlanmalıdır.

• Verilerin Toplanması ve Değerlendirilmesi
Aile ekonomilerinde toplanan verilerin niteliği ve niceliği etkili planlama yapmayı sağlamaktadır. Aile ekonomisinde güvenilir bilgi kaynakları ve sağlam veriler ailenin ekonomik problemlerinin çözümünü kolaylaştırmaktadır.

• Sürenin Belirlenmesi
Hazırlanan planın ne zaman başlayacağı, planda belirtilen aktivitelerin ve rutin aktivitelerin ne zaman dilimi içerisinde yerine getirileceği belirtilmelidir.

• Önceliklerin Belirlenmesi
Ekonomik problemlerin çözümüne ilişkin planların öncelikli, kısa ve uzun dönemli olanların ayırt edilmesi aktivitelerin yürütülmesinde karışıklığı önleyecektir. Aile ekonomisinde aynı zaman diliminde ya da kısa zaman aralığı ile çözülmesi planlanan ekonomik problemlere ilişkin önceliği olan planlar belirtilmelidir. Ailenin ekonomik planlan süre açısından da iki grupta ele alınmaktadır. Bunlar; Belirlenen hedeflere uygun olarak hazırlanan kısa zaman dilimini kapsayan planlar. Strateji belirleyen, kapsamı oldukça geniş uzun zaman dilimini kapsayan planlardır.

Organize Etme (Örgütleme)

Örgütleme süreci, planlamanın sonuçları ile iç içedir. Planlamanın devamıdır. Planlar örgütlerin hedeflerini ortaya koymaktadır. Yönetim unsurlarının en önemlilerinden biridir.

Henry FAYOL’a göre örgütleme “Bir örgüte çalışması için gerekli olan her şeyi sağlamaktır.” Örgütleme hazırlanan planın kapsadığı aktivitelerin verimli ve ekonomik bir biçimde uygulanması için gerekli koşulları sağlama ve devam ettirme yolundaki çalışmalardır. Kaynakları hedeflere ulaşmada harekete geçirmesidir.

Yapıyı kurma ve davranış ilkelerini belirlemedir. Örgütleme bireylere sorumluluk ve otorite yetkisi dağılımını da kapsar. Örgütleme sürecinin, ailenin amaçlarına ulaşabilmesi ve diğer kaynak yönetim aşamalarına sağlam bir zemin oluşturabilmesi için aşağıdaki ilkelere uyulması gerekmektedir.

• Ailenin her bireyinin, aile ekonomisine ilişkin ailenin yakın (ailenin doğru beslenmesinin sağlanması, sağlık ve eğitim harcamalarına öncelik tanınması) ve uzak (ev sahibi olma) hedeflerini bilmesi ve benimsemesi,

• Ailedeki her birey bilgi, beceri ve yeteneklerine göre en iyi yapabileceği çalışma alanından sorumlu olması, örneğin; Aile ekonomisine önemli ölçüde katkısı olan ev üretimlerinde bireylerin ilgi ve yeteneklerine göre sorumluluk alması

• Aile bireylerinin aldıkları sorumluluk sınırlarının belirlenmesi

• Sorumluluk ve yetki denkliği ilkesinden hareketle bireyin sorumluluk alanındaki yetkilerine açıklık getirilmesi

• Ailede belirli konulardaki yetki ve sorumluluğun belirli kişilere verilmesi, karışıklık, çatışmalar önlenerek yönetim birliği ilkesinin sağlanması,

Örgütleme çalışmalarının planlanmasında örgüt modellerinden yararlanılır.
Bunlar:
1. Dikey örgütleme,
2. Yatay örgütleme
3. Çapraz örgütlenme şeklindedir.

Dikey örgütleme: Dikey örgütlemeye hiyerarşik örgütleme de denir. Otoriter bir nitelik taşır. Yetki ve sorumlulukların saptanması kolaydır. Sorumluluk kesin olarak saptanmıştır. Otorite az sayıda belli kişide toplanmıştır. Bu örgüte monografik örgüt adı da verilir. Bu örgütte kararlar hızla alınır ve uygulanır. Sorumluluklar süratle yerine getirilir. Yanlış karar verme olasılığı fazladır. Zaman kazanma bir avantaj gibi görünse de diğer bireylerin görüşlerinden yararlanmaktan yoksun bir örgüt modelidir. Daima otoriter bir tutum egemendir. Ailenin bu model yapılandığı durumlarda otorite baba, dede, büyükanne, yetişmiş erkek çocuk ya da anne olmaktadır.

Yatay Örgütleme: Yatay örgüt modeline demokratik örgüt de denilmektedir. Otoritede hiyerarşik bir sıralama söz konusu değildir. Kararların verilmesinde tüm bireylerin görüşü alınır. Diğer yönetim basamaklarındaki yetki ve sorumluluklar birçok kişiye verilmiştir.

Demokratik model açık bir iş bölümü yapılmasına imkan verir. Doğru karar verme olasılığı artar, yeni ve orijinal çözümler ortaya çıkabilir. Yetki ve sorumlulukların örgüt içinde paylaşılması bireylerde memnuniyet yaratır. Yönetimde elastikiyet ve yumuşaklık vardır. Taban örgüte sahip çıktığı için daha sağlam bir yapıya sahiptir. Bu modelin uygulandığı ailelerde ailedeki bütün bireyler kaynak yönetiminin tüm aşamalarında etkili olabilmektedirler.

Bazı modellerde ise bu iki model birlikte bulunur. Ailenin bazı aktivitelerinin örgütlenmesinde monografik bazı aktivitelerinin örgütlenmesinde ise demokratik yapı bulunur. Aile ekonomilerinde örgütlenme modeli iletişim modelini de oluşturmaktadır. Kaynak yönetiminde iletişim en etkili öğe olmaktadır. Aile bireylerinin, aile yapısı içinde anlaşmalarını sağlayarak yönetimin başarısında ve aile örgütünün etkinliğinde rol oynamaktadır. Aile bireylerinin bilgi, duygu, düşünce ve anlayışlarının diğer bireylere aktarım modeli iletişim modelini oluşturmaktadır.

Aile içi iletişim genellikle ailenin yapılanma modeli biçimde gerçekleşir. Biçimsel iletişim örgütlenme biçiminde olduğu gibi üç model şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Bunlar:
1. Dikey iletişim
2. Yatay iletişim
3. Çapraz iletişim’dir.

Sıra Sizde

Örgütleme ve iletişim modellerini açıklayınız ve kaynak yönetiminde bu modellerin uygulanmasının aile ekonomisine etkilerini irdeleyiniz.

Uygulama – Kontrol

Amaca ulaşmak için yapılan planların kurulan organizasyon ile yürütülmesi, faaliyete dönüştürülmesidir. Planların uygulanması belirlenen amacı gerçekleştirir. Uygulama, planının kontrolü, planlamadan beklenen sonuçlarla uygulama sonuçları arasındaki farkları ortaya koyar. Daha sonraki planlamalara deneyim oluşturur. Uygulamada aile bireylerini aktivitelere motive etmek temel ilke olmalıdır. Uygulamanın amaçlar ve planlama doğrultusunda yapılıp yapılmadığının incelenmesi ise kontrol edilmelidir. Kontrol uygulamalardaki ve uygulamada rol oynayan diğer faktörlere (insan gücü, gereç, makina, yöntem vb.) ilişkin hata ve ölçümlerinde düzelme imkânı sağlar.

Sıra Sizde

Kontrol işlevinin aile kaynakları yönetiminde başarılı sonuçlar alınmasına katkıları nelerdir?

Değerlendirme

Değerlendirmenin amacı, yönetimin tüm aşamalarının, istek ve ihtiyaçlara ulaşmada başarı düzeyini tarafsız olarak saptamaktır. Değerlendirme düzenleyici bir işlevdir. Değerlendirme yönetimin her aşamasındaki aktiviteyi analiz eder. Belirlenen amaçlara ulaşma dereceleri ve nedenleri üzerinde çalışır. Değerlendirmenin iyi yapılması amaçların net ve belirgin olarak ortaya konması ile ilişkilidir.

Kaynakların yönetim aşamalarının iyi analiz edilmesi, objektif, dürüst değerlendirilmesi, ailenin uzak ve yakın amaçlarına ulaşma yeterliliğini kontrol ederken yönetme yeteneğinin de gelişmesini sağlar.

Sıra Sizde

Değerlendirme aile kaynaklan yönetiminin hangi aşamasında yer almaktadır?