Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 8      10 Ocak 2015 Ara     

Ailede Gelir, Tüketim, Birikim

Amaç 6

Türkiye’de gelir türlerinin dağılımını, tüketim durumlarını ve birikim durumunu açıklayabilmek

Aile ekonomisinde bireylerin bir üretim faktörü olarak emeğin karşılığı elde ettikleri gelirleri yanı sıra daha önce tasarruf edilmiş servetleri ve bu servetlerden elde edilen gelirler ailenin satın alma gücünü ve refah seviyesini belirleyen en önemli unsur olmaktadır. Dayanıklı tüketim malları ve ihtiyaçların karşılanmasında üretimde etkili (tarladan elde edilen ürün vb.) diğer unsurlar da servet kapsamındadır.

Kapalı ekonomilerde tarım ve diğer üretim faaliyetleri yoğundur. Aile ihtiyaç duyduğu ürünleri büyük oranda kendisi üreterek aile ekonomisine direkt gelir sağlamaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde ise bu tür faaliyetler gerileme göstermektedir. İş gücünün ücret karşılığı aile dışına kaymaya başlaması direkt gelirin miktarını azaltmaktadır. İleri ekonomilerde ise iş gücünün önemli bir kısmı ücret karşılığı çalışmaktadır. Bu ekonomilerde aile gelirlerindeki en büyük pay emeğin paraya transferi sonucu elde edilen ücretlerden sağlanmaktadır.

Türkiye’de gelir elde eden hane halkı fertlerinin elde ettiği gelir türleri, aşağıda görülmektedir. Türkiye’de gelir elde eden hane halkı fertlerinin elde ettiği gelir, türleri kent-kır şeklinde Çizelge 8.2, Şekil 8.3 ve Şekil 8.4 de görülmektedir.

Gelir elde eden hane halkı fertlerinin elde ettiği gelir türleri

Sıra Sizde

Türkiye’de gelir elde eden hane halkı fertlerinin en yüksek üç gelir kaynağını kent-kır karşılaştırması yaparak açıklayınız.

Türkiye'de gelir elde eden hane halkı fertlerinin elde ettiği gelir türleri

Türkiye'de gelir elde eden hane halkı fertlerinin elde ettiği gelir türleri (1987)

Hane halkı tüketim harcaması türlerini kent-kır açısından inceleyebilmek amacıyla Çizelge 8.3 verilmiştir.

Hane halkı tüketim harcaması türleri (1994)

Hane halkı tüketim harcamaları

Hane halkı ve hane halkı fertlerinin tüketimlerine ilişkin birey başına düşen aylık ortalama harcama Çizelge 8.4 verilmiştir.

Hane halkı ortalama tüketim harcamaları (1994)

Tüketim Türleri

Aile ekonomisinde tüketim harcamalarında en önemli belirleyici gelirdir. Gelirde oluşan değişim tüketim harcamalarını da aynı yönde değiştirmektedir. Gelir arttıkça tüketim harcamaları da artmaktadır.

Alt gelir gruplarında gelirin artması temel (fizyolojik) ihtiyaçların daha yeterli karşılanmasını getirmektedir. Daha üst gelir grupları ise gelirlerinin artması durumunda tüketimlerini sosyal ihtiyaçlarını karşılama yönünde yapmaktadırlar. Bu durum bireylerde memnuniyetin artması ve psikolojik tatmin yaratmaktadır. Ülkemizde harcama türlerine göre tüketimin oransal dağılımı Şekil 8.7 de görülmektedir (2000).

Sıra Sizde

Hane halkı tüketim harcaması türlerine, tüketim alanları oranları ve kent-kır karşılaştırmaları yapınız.

Türkiye'de tüketim harcaması türleri (2000)

Birikim (Tasarruf)

Ailenin gelirini o ülkede uygulanan ekonomik ve sosyal politikalar etkilemektedir. Ülkenin ekonomik politikasının, dış ticaret politikasının, para-kredi politikasının vb. toplumdaki çeşitli gelir gruplarının gelirlerini etkileme gücü yüksek olmaktadır.

Aile için düzenlenen sosyal güvenlik uygulamaları da aile ekonomisine etki eden önemli unsurlardandır. Sağlıkta özellikle yaşlılıkta güvenlik düzeyi, şimdiki tüketim düzeyini etkilemektedir. Gelecek endişesi içinde olan bireyler kaynaklarını gelecek için artırıma yönelmek zorunluluğunu duymaktadırlar. Şekil 8.8,’de hanelerin birikim amaçları aşağıda görülmektedir.

Türkiye'de hanelerin birikim amaçları (1996/1997

Ailelerin tasarruf amaçlan incelendiğinde çocuklarını ve geleceklerini güvence altına alma çabasının en üst düzeyde olduğu görülmektedir. Bu ailelerin sosyal güvenlik uygulamalarını yetersiz bulduklarını düşündürmektedir.

Hane halkı büyüklüğü, hane halkı geliri vb. faktörler tasarruf amaçlarındaki oranlarda küçük farklılıklar yaratmaktadır.

Hanelerin birikimlerini yatırım araçlarına yatırma nedenleri

Hanelerin birikimlerini yatırım araçlarına yatırma nedenleri

Tasarruf yapan hanelerin tasarruflarım belli araçlara yatırma nedenlerinin başında % 40,91 ile tasarruflarını enflasyona karşı korumak gelmektedir. İkinci sırayı % 31,73 ile aile bütçesine ek gelir sağlamak almaktadır.

Hane halkı büyüklüğüne göre hane halkı geliri, harcama ve tasarrufu

Sıra Sizde

Ülkemizde hanelerin birim amaçlan ve yatırım nedenlerini açıklayınız.