Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 9      14 Ocak 2015 Ara     

Aile Gelirinin Sınırlılıkları

Amaç 1

Aile gelirinin planlanmasında aile kaynaklarının sınırlılıklarını ve ilişkilerini anlama

Ailenin ve aile bireylerinin hayatının kalitesi var olan kaynaklardan haberdar olma ve onların kullanımı ile yakından ilişkilidir. Kaynakların her biri aile hayatının kalitesini artırmada çok büyük önem taşımaktadır.

Aile belirlediği amaçlara ulaşabilmesi için kaynakları üretmekte, çeşitli tüketim faaliyet alanlarına tahsis ederek tüketmekte ve bunun sonucu bir tatmin sağlamaktadır. Bu üç öğeyi, kaynak üretimi, kaynak tüketimi ve ulaşılan tatmin düzeyini çeşitli unsurlar sınırlamaktadır. Aileler bu sınırlamaların etkisi altında var olan kaynaklarla tatmin düzeyini maksimize etmeye çalışmaktadırlar. Aile ekonomisinde bu aktiviteleri sınırlandıran faktörler üç grupta ele alınmaktadır. Bunlar kaynak sınırlılığı, yasa sınırlılığı ve sosyo-kültürel sınırlılığıdır.

Kaynak Sınırlılığı

Ailenin kaynakları sınırlıdır. Aile bireylerinin ekonomik davranışlarını kaynakların sınırlılığı şekillendirmektedir. Kaynakların sınırlılığı aile ekonomisinde, kaynak yönetimi ve gelirin planlanması konusunda çalışmaları yoğunlaştırmıştır. İnsanların yaşamlarını sürdürebilmek için gösterdikleri çabaların temelinde kaynakların sınırlılığının yarattığı yaşam kalitesinin artırılması yatmaktadır.

Kaynakların miktarı ve buna bağlı olarak da fayda durumu sınırlıdır. Ailedeki her kaynağın miktarının sınırlılığını belirlemek güçtür. Bir kaynağın varlığından haberdar olunmaması ya da kaynak olarak kullanılmaması da söz konusu olmaktadır.

Fiziksel kaynakların para, teknolojik ürünler vb. miktarının sınırlılığı objektif olarak belirlenebilmektedir. Zaman da 24 saat kullanılabilecek bir kaynaktır. İnsansal kaynakların ise bilgi, beceri, yetenek, enerji vb. objektif olarak sınırlığını belirlemek zordur. İnsansal kaynaklar bireyden bireye ve bireylerin yaşam dönemlerine göre farklılaşabileceği gibi, kapasitenin artırılmasına ilişkin eğitimin verilebilme ve alınabilme durumuna göre de farklılaşabilmektedir.

Bütün bu kaynakların fayda sınırlılığında ise kaynakların miktarının yanı sıra kaynak yönetimi rol oynamaktadır. İyi yönetilen kaynakların fayda miktarı artmakta, verimliliği yüksek olmaktadır. Aile sahip olduğu malların elde edilişinde kullanılan kaynak bu ürünlerin sınırlılığını belirlemektedir. Hu malların kalitesini fayda değerini, verimliliğini nakit kaynakların yanı sıra insansal kaynakların düzeyi de sınırlamaktadır. Belli bir miktar kaynak ailenin amaçlarına uygun, fonksiyonel, fayda düzeyi yüksek bir ürünün elde edilmesini sağlayabileceği gibi, fayda düzeyi çok düşük bir ürünün elde edilmesi ile de sonuçlanabilmektedir. Ayrıca ailelerin sahip oldukları malların her ailedeki fayda düzeyi de farklı olabilmektedir. Bu durumun sınırlılığını aile bireylerinin bilgi, beceri yetenek vb. insansal kaynakları belirlemektedir. Ailelerin çevrelerindeki doğal ve toplumsal kaynaklardan sağlayabilecekleri fayda düzeyi sınırlılığı da aynı şekilde düşünülmelidir.

Sıra Sizde

Kaynakların sınırlılığı hangi alanlarda olmaktadır? Hangi kaynakların sınırlılığı objektif olarak belirlenebilmektedir?

Yasa Sınırlılığı

Aile gelirlerinin planlanmasında yasal sınırlamalar önemli bir belirleyici olmaktadır. Yasalar bazı kaynakların kullanımını koşullara bağlamakta (kullanılması karşılığı ödenecek vergi – sürücü belgesi, diploma vb.) bazı kaynakların kullanımını yasaklamakta (otomobil kullanma yaşının, silah satın alma vb. sınırlılığı) dır.

Aile gelirine ilişkin faaliyetlere de yasalar sınır getirmektedir. Örneğin haşhaş ekiminin yasaklanması, her yıl tütün, fındık, çay vb. ürünlere açılabilecek tarım alanlarının belirlenmesi ve bazı tarım ürünlerine verilen taban fiyatlar bu alanlardan gelir sağlayanları ve tüketicileri doğrudan etkilemektedir. Yurt dışından getirilen mallara ilişkin yasal düzenlemeler ise üretici ve tüketiciyi etkilemekte ve ekonomik davranışlarına sınırlılık getirmektedir.

Sıra Sizde

Yasa sınırlılığı aile gelirini ne şekilde etkilemektedir?

Sosyo-Kültürel Yapı Sınırlılığı

Ailelerin ekonomik faaliyetlerinden tatmin düzeyi ve refaha ilişkin görüşleri toplumun değer yargılarından ve bu değer yargılarından doğan standartlardan, sosyal normlardan etkilenmektedir. Toplumun kabul ettiği tutum, davranış, tavır kalıpları bireyleri o yönde hareket etmeye zorlamaktadır.

Değer yargılarının bu yaptırımı her ne kadar bütün bireyler üzerinde aynı gibi görünse de bireylerin temelden getirdikleri değerler, insanların birbirlerinden farklı ekonomik kararlar almalarına, farklı harcamalar yapmalarına neden olmaktadır. Bireylerin temelden getirdikleri değerlerin yaşam boyu çok az değişmesi, vazgeçilmeyen inançları onların ekonomik faaliyetlerine yön vermektedir. Örneğin, kredi kullanımına ya da borçlanma durumuna her ailenin bakışı farklı olmaktadır.

Aile ekonomisinde sosyo-kültürel yapının ve bireyin temelden getirdiği (ki o da daha önceki sosyo-kültürel yapının kazandırdığı) değerler ailenin ekonomik amaçlarını farkında olunarak ya da farkında olunmadan sınırlamaktadır.

Bu konu kaynak yönetimi bölüm 6 ve kaynak yönetiminde karar verme bölüm 7 de geniş olarak işlenmiştir. Sonuç olarak aile gelirinin planlanması aşamasında eldeki kaynakların tüm sınırlılıklarının bilinmesi ve dikkate alınması gerekmektedir.

Sıra Sizde

Belirlediğiniz bir döneme ilişkin ekonomik faaliyetlerinize sosyo-kültürel yapının getirdiği sınırlamaları irdeleyiniz.