Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 4      4 Ocak 2015 Ara     

Aile Ekonomisinin Tanımı Ve Fonksiyonları

Amaç 1

Aile ekonomisini tanımlamak ve fonksiyonlarını açıklayabilmek

Aile ekonomisi, aile kaynaklarının kullanılmasına ilişkin kavram kuram ve ilkeler bütünüdür. Aile ekonomisi ekonomik prensiplerin eve aileye uygulanmasıdır. Ailede var olan kaynakların en verimli şekilde kullanılarak istek ve ihtiyaçların karşılanmasının sağlanmasıdır.

Aile Ekonomisi; ailede var olan kaynakları keşfetme, en verimli şekilde kullanma ve çeşitli yöntemlerle kaynakları geliştirme ve bu kanalla ailenin yaşam düzeyini yükseltmeyi amaçlar. Aile Ekonomisi bireylerde; içinde bulunduğu ekonomik çevre yapısını ve bu yapı ile ailenin etkileşimini anlama, ailenin refahını etkileyen değişim, üretim, dağıtım, tüketim işlevlerini değerlendirme ve toplumun ekonomik yapısını yönlendirme bilincinin geliştirilmesini sağlar.

Sıra Sizde

Aile ekonomisinin tanımını yapınız.

Aile Ekonomisinin Fonksiyonları

Ailenin varlığını sürdürebilmesi için ihtiyaçlarının karşılanması gerekmektedir. İstek ve ihtiyaçların karşılanabilmesi için aile kaynak üretmek ve de bu kaynakları çeşitli ihtiyaç alanlarına tahsis etmek yani tüketmek durumunda olmaktadır. Görüldüğü gibi aile ekonomisinin fonksiyonları üretim ve tüketim olmak üzere iki başlık altında toplanmaktadır.

Aile ekonomisinin fonksiyonları

Ailenin ekonomik açıdan incelenmesi oldukça yenidir. Bu konuda başlıca üç farklı yaklaşımın olduğunu söylemek mümkündür. Bunlar neoklasik yaklaşım, kurumsalcı ve feminist yaklaşım ile pazarlık gücü modeldir. Her üç yaklaşımda ailenin önemli bir ekonomik birim olduğu üzerinde birleşmektedirler.

Gerçekte de bir toplumun temel taşı olarak kabul edilen aile ekonomik bakımdan son derece güçlü bir birimdir. Toplumun ekonomik yapısını yönlendirici bir rol oynamaktadır. Tarım toplumundan, sanayi toplumuna, sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçişle birlikte ailenin yüklendiği ekonomik fonksiyonlarda da değişmeler olmuştur. Burada özellikle şu konuyu vurgulamak gerekir. Her toplumda her dönemde ve her koşulda aile mutlaka vardır. Yine aile her durumda, her toplumda her dönemde toplumun vazgeçilmez bir kurumu olmuş ve çok önemli roller yüklenmiştir.

Ancak zaman içerisinde yüklendiği yerine getirdiği rollerde değişimler gözlenmiştir. Buna bağlı olarak ekonomik fonksiyonlarında da değişiklikler olmuştur. Tarım toplumunda aile daha çok üretici bir birim olarak rol yaparken sanayi toplumuna geçişle birlikte tüketici rolü ön plana çıkmaya başlamış ve ekonomik olarak üretim fonksiyonu aile içerisinde azalmış ve aile dışına kaymıştır. Günümüzde ülkelerin artık bilgi çağını yaşadığı bir zamanda bu değişim aynı yönde gelişerek devam etmektedir.

Gücümüzde de aile geçmişte olduğu gibi önemli bir ekonomik birimdir. Ancak, geçmişte olduğu gibi aile, aile içi ekonomik üretim ve tüketim birimi olmayıp, tam aksine toplumun ekonomik yapısını yüksek yaptırım gücü ile yönlendirici, planlayıcı, bir fonksiyona sahiptir.

Sıra Sizde

Aile ekonomisinin fonksiyonlarını açıklayınız.

Aile Ekonomisinin Üretim Fonksiyonu

Aile ekonomisinde üretim: ihtiyaçları karşılayacak mal ve hizmetlerin miktarını ve faydasını artırmak amacı ile gerçekleştirilen aktivitelerdir. Aile ekonomisinde üretim fayda yaratmak olarak tanımlanır. Ailede üretim ailenin ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile yapılmaktadır. Bunlar doğrudan ihtiyaçları karşılayan, evde üretilen mal ve hizmetler olabildiği gibi, evde ya da ev dışında yapılan üretimler karşılığı aileye sağlanan endirekt gelir yani maaş-ücret vb. olabilmektedir. Ayrıca ailenin çevresinde bulunan olanaklardan kaynak sağlamak, üretmek de aile ekonomisinin fonksiyonları arasında yer almaktadır.

Aile Ekonomisinin Üretim Fonksiyonu

Aile ekonomisinin üretim fonksiyonu toplumların yapısı, ailenin yaşam dönemleri, toplumun içinde yaşadığı çağ (Tarım, Endüstri, Bilgi) vb. durumlara göre değişiklik göstermektedir. Tarım toplumunda aile her ihtiyacını kendi üretimleri ile karşılamakta iken, endüstri toplumlarında aile ürettiklerini paraya transfer etmekte, ihtiyaçlarını para ödeyerek karşılamayı tercih etmekte ya da buna zorlanmaktadır.

Tarım toplumundan sanayi toplumuna giderek bilgi toplumuna geçişle birlikte ailenin her türlü ihtiyacını kendisinin üretmesi kendi kendine yeterli olması dönemi de bitmiştir. Aile artık iş gücünü dışarıda harcayan, uzmanlaştığı alanda dışarıda çalışarak bir ücret elde eden ve kendi ihtiyacı olan başta yaşaması için mutlak gerekli ihtiyaçları olmak üzere birçok şeyi ücreti karşılığında satın alan bir kimliğe bürünmüştür. Günümüzde aileler evde son derece sınırlı bir üretim yapmaktadırlar. Bu çok sınırlı üretim ise yeni teknolojilerin gelişmesinin kaynağı olmaktadır. Çünkü günümüzde ailede yapılan üretim piyasanın kendisine sunmadığı özel ürünlerdir. Bu özel ürünler aile içerisinde tamamen kişiye özel olarak planlanmakta ve üretilmektedir. Zaman içerisinde bu ürünün de teknolojisi gelişmekte ve nihayet sanayileşmektedir.

Öte yandan aile sürekli olarak yeni ihtiyaçların ortaya çıktığı yeni mal ve hizmete gerek duyulduğu, dolayısı ile yeni taleplerin yaratıldığı bir ortamdır. Aile ortamında her gün yeni bir durumla karşılaşılmakta ve buradan yeni bir ihtiyaç doğmaktadır, işte bu yeni ihtiyaçlar giderilmek üzere sanayiye iletilmekte ve karşılanması istenmektedir. Dolayısı ile aile birçok yeni ihtiyacın fikir babalığını yaparak üretime önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Günümüzde hemen her ailede kullanılan onlarca sayıdaki ev araçlarını bu kapsamda değerlendirmek mümkündür.

Sıra Sizde

Ailenizin üretim fonksiyonunu irdeleyiniz. Her üretim türünü ekonomik açıdan değerlendiriniz.

Aile Ekonomisinin Tüketim Fonksiyonu

Aile ekonomisinin tüketim fonksiyonu ailenin istek ve ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile ürettiği kaynakların tahsisini ve tüketimini kapsar. Tüketim dar anlamda mal ve hizmetlerin ihtiyaçları gidermek amacı ile yok edilmesidir. Üretilenleri yemek, içmek, giymek ve üretilen hizmeti ve servisi kullanmak, bu kapsamda yer almaktadır. Bu tür tüketim genelde temel tüketim aktiviteleridir.

 

Şekil 4.1 Aile ekonomisinin fonksiyonlarıTüketim geniş anlamda ele alındığında temel tüketimin yanı sıra ailenin ihtiyaç duyabileceği, insanın yaşamını kolaylaştıran tüm eşya ve hizmetlerin tüketimini kapsamaktadır. Bu tür tüketim ailenin yaşam düzeyini yükseltmeye ilişkin aktiviteleri kapsamaktadır.

Aile ekonomilerinde, mali geleceği güven altına almak amacı ile yapılan tüketim de bu kapsam da yer almaktadır. Aileyi destekleyen mali ve sosyal sistemlerin yetersiz olduğu toplumlarda bu alana ilişkin tüketim oranı oldukça yük sek olmaktadır.

İnsanlığın sanayi toplamına geçmesiyle birlikte ailenin tüketici olarak rolü çok artmıştır. Bu bölümün çeşitli bölümlerinde ayrıntıları ile anlatıldığı üzere sanayi toplumlarında aile tam anlamı ile tüketici bir birimdir. Ekonomi bilimi toplumda üretilen mal ve hizmetlerin bireyler tarafından yapıldığını kabul eder. İlk bakışta bu yaklaşım doğrudur. Ancak gözden kaçırılmaması gereken bir nokta daha vardır. Bir toplumda aile o toplumun temel taşıdır. Toplumla birey arasında bir köprüdür. Aile toplumda çok önemli roller üstlenmiştir. Bir takım fonksiyonları vardır ve bu fonksiyonlarını yerine getirir. Ailenin fonksiyonlarından biriside filtre görevi yapmaktır.

Aile Ekonomisinin Tüketim Fonksiyonu

Aile bireylerini eğitirken, topluma yararlı, toplum içerisinde yüksek statüye sahip birer birey olarak yetiştirirken bir filtre olarak görev yapar. Toplumda oluşan her olayı kendi süzgecinden geçirdikten sonra kendi bireyine aktarır. Eğer toplumda oluşan ve çok moda olan bir olay kendi değerlerine ters geliyor ise o ailenin süzgecinden geçmez. Geçmediği içinde bireylere yansımaz. Eğer toplumda aile yapısı kuvvetli ise bu süzgeç daha kuvvetli, aile yapısı zayıf ise daha güçsüz olarak görev yapar. Ama bu süzgeç her durumda görev yapar, işte bu nedenle söz gelimi mini etek modasının çılgınlık düzeyinde revaçta olduğu bir toplumda bile bu modadan hiç etkilenmemiş görüntüsü veren genç kızlar bulunabilir. Çünkü o moda o ailenin süzgecinden geçmediği için o bireye ulaşamamıştır.

Aile bu filtre görevini yerine getirmekte olduğu her fonksiyon için yapar. Bu nedenle tüketim üzerinde doğrudan rol oynar. Aile, kendisi için geliştirdiği tüketim kalıbı yoluyla, kendi bireylerinin kullanımına sunduğu ekonomik kaynaklar yardımıyla ve nihayet aile yaşam devresinin ortaya çıkardığı ihtiyaçlar nedeniyle tüketim üzerinde son derece etkili olur. Üretimi yönlendirir. Ekonomiler üzerinde söz sahibi olur.

Üretilen mal ve hizmetlerin memnuniyet düzeyini artırma çalışmaları, sanayi ve giderek bilgi toplumuna geçişle birlikte ailelerin toplum içerisinde üstlendikleri rolleri de değiştirmiştir. Bu tür toplumlarda ailenin önemi daha da artmış toplumun aileden beklentileri de hem farklılaşmış hem de çeşitlenmiştir. Sanayi ya da bilgi toplumunda, toplum aileden, toplum yapısını korumak, toplumda huzursuzluğa yol açacak faktörleri ortadan kaldırmak, toplumla bütünleşecek tedbirleri almak konusunda daha fazla görev beklemektedir. Ailenin bu görevleri yerine getirebilmesi için öncelikle daha iyi eğitilmiş olması, bilinç düzeyinin çok yüksek olması gerekmektedir.

Sıra Sizde

Ailede tüketim aktiviteleri hangi alanlarda yapılmaktadır?