Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
28.07.2014
Ders: Davranış Bilimlerine Giriş      Ünite 15      24 Temmuz 2011 Ara     

15. Davranış Üzerine Sosyal Etkiler

Ses Klibi: Bu ses klibini oynatabilmek için Adobe Flash Player (Version 9 veya üzeri) gereklidir. Güncel versionu indirmek için buraya tıkla Ayrıca tarayıcında JavaScript açık olmalıdır.

Davranış Üzerine Sosyal Etkiler

Amaçlarımız

Bu üniteyi çalıştıktan sonra;
- sosyal etki kavramını ve davranış üzerindeki üç çeşit sosyal etkiyi tanımlayabilecek,
- bireyin davranışını etkileyen bir sosyal etkilerden, uyma, kabul etme ve itaat davranışlarını belirleyen etkenleri göz önüne alarak karşılaştırabilecek,
- grubun, bireyin davranışı üzerindeki etkisini nedenleri ve oluşum koşulları ile açıklayabileceksiniz.

1997 yılı Nisan ayında Güney California’da garip bir olay yaşandı. Marshall Applewhite liderliğindeki Heaven’s Gate tarikatına mensup 38 kişi liderleriyle birlikte toplu bir şekilde intihar etmişlerdi. Bu olay Amerikan talibinde o güne dek görülen en büyük toplu intihar olayıydı. Tarikat üyeleri bulundukları zaman hepsi aynı şekilde siyah pantolonlar, siyah gömlekler ve Nike ayakkabılar giymişlerdi, yatakta sırt üstü yatıyorlardı ve yüzlerinde eflatuna yakıtı mor renkli bir örtü bulunmaktaydı. Hale-bopp kuyruklu yıldızını izleyen bir uzay gemisi tarafından cennetin krallığına götürüleceklerine inanan tüm üyeler bavullarını, kimlik belgelerini hazırladılar ve video teyplere veda konuşmalarını kayıt ettiler. Daha sonra da votka ve fenobarbital alarak kafalarına naylon torbalar geçirip yaşamlarına son verdiler. Yaşları 21 ile 72 arasında değişen 21 kadın ve 18 erkek tarikat üyesi neden Applewhite’yi izleyerek kendi yaşamlarına son verdiler? Ne gibi sosyal etkiler bit gibi kendine zarar verici davranışa yol açabilir? Bir tarikat üyesine göre o anda hepsi diğerleriyle ortak, bir şekilde aynı düşüncelere sahiptiler. Buna karşılık, Heaven’s Gate tarikatı üzerine de çalışan bir tarikat uzmanına göre, Applewhite tarikat üyelerinin düşünceleri üzerinde kontrol gücüne sahipti ve onun kişisel fantezileri açısından bu üyeler önemsiz birer piyondu.

Heaven’s Gate tarikatında yaşanan bu toplu intihar olayı sosyal etkinin korku veren ve potansiyel olarak öldürücü gücünü göstermektedir. Günlük yaşamda karşılaşılan birçok olayda insanların birbirlerini etkiledikleri görülebilir. Bir stadyumdaki seyirciler stadın dört bir tarafında dalgalanma şeklinde bir görüntü sergiler ya da hep birlikte büyük bir uyum içinde takımlarını destekleyici şekilde şarkı söylerler. Televizyon programları yapımcıları, komedi türü filmlerde arada gülme efektleri ilave ederek izleyicilerin ilgisini arttırma yolunda giderler. Politik adaylar seçmenleri kendi taraflarına çekerek kazanabilmek için kendi kamuoyu yoklama sonuçlarını abartılı bir şekilde verirler. Barmenler ve garsonlar müşterileri memnun ederek daha fazla bahşiş almaya çalışırlar.

Bu örneklerde de görüldüğü gibi insanlar bazen diğerlerini otomatik bir şekilde ve onlarla hiçbir çatışmaya düşmeden taklit ederler. İnsanların birbirlerinin davranışları üzerinde çeşitli etkilerde bulunduklarını bilmek için elbette sosyal psikolog olmaya gerek yoktur. Sosyal etki kavramı, bireyin diğerlerinin gerçek olan ya da olmayan baskılarından etkilenmesine işaret etmektedir. Etkilerin çeşitleri birey üzerinde çeşitli şekillerde ve büyüklüklerde ortaya çıkar. Bu bölümde uyma, itaat ve boyun eğme konularına değinilecektir.

Kaynak: Brehm, S.S., Kassin S. M” ve Fein, S., 1999. Social Psychology. New York: Houghton Mifflin Company.

Dikkat

Ünitenin daha iyi anlaşılabilmesi için toplumsal grup ve toplumsallaşma konularını gözden geçiriniz. Ünitedeki konuları gerçek yaşamdan örneklerle birlikte düşünmeye çalışınız.

İçindekiler

Bağlantı Davranış Üzerine Sosyal Etki
Bağlantı İnsanlar Neden Uyma Davranışı Gösterirler?
Bağlantı Uyma Davranışını Belirleyen Etkenler
Bağlantı Uyma Davranışının Toplumsal Bir İşlevi Var Mıdır?
Bağlantı Davranış Üzerine Azınlık Etkisi
Bağlantı Kabul Etme Davranışı
Bağlantı İtaat Etme Davranışı
Bağlantı Grubun Bireyin Davranışları Üzerindeki Etkisi
Bağlantı Test Soruları
Bağlantı Düşünelim Tartışalım
Bağlantı Başvuru Kaynakları

GİRİŞ

Diğer insanların bireyin davranışlarında doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak bir değişme meydana getirdikleri durumlarda sosyal etkiden söz edilir. Sosyal etki doğumla birlikte başlayan bir olgudur. Dünyaya geldiğinde sosyal bir varlık olmayan bebeğin davranışları doğduğu günden itibaren diğer insanlar tarafından etkilenmeye başlar. Toplumsallaşma dediğimiz, ailede başlayan ve daha sonra diğer toplumsal kurumlarda devam eden bu süreç içinde, birey yavaş yavaş sosyal bir varlık haline gelir. Toplumsal kurumların davranışlar üzerindeki etkileri toplumsallaşma süreci ile sınırlı değildir. Bu etki yaşamın her döneminde görülmekte ve tüm yaşam boyunca devam etmektedir.

Toplumsal kurumların davranış üzerindeki etkileri, bu kurumların yapısı ve işleyişleri ile birlikte sosyoloji derslerinizde ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştı. Bu ünitede ise. sosyal etki bir başka açıdan ele alınacak ve diğer insanların gündelik davranışlarımız üzerindeki etkileri üzerinde durulacaktır.

Bir Cevap Yazın

*