Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Gelişim ve Öğrenme      Ünite 9      23 Ekim 2009 Ara     

09. Bilgi İşleme Kuramı

Amaçlar

Bu üniteyi çalıştıktan sonra;
– bilişsel öğrenme yaklaşımıyla ilgili temel kavramları kavrayabilecek,
– öğrenmede bilişsel yaklaşımla davranışçı yaklaşımın ayrılan yönlerini sayabilecek,
– bilgi türlerini, özellikleri ve örnekleriyle ayırt edebilecek,
– bilgi işleme kuramına göre öğrenmenin, nasıl oluştuğunu betimleyebilecek,
– bilgi depolarının özelliklerini açıklayabilecek,
– bilişsel süreçlerin işlevlerini sayabilecek,
– bilişsel süreçlerin etkili biçimde, uygulama ilkelerini kavrayabilecek,
– biliş bilgisinin, işlevini ve kapsamını açıklayabilecek,
– bilişsel öğrenme için, biliş bilgisinin önemini kavrayabilecek,
– öğretimde; öğrencilerin, bilgi işleme yoluyla öğrenmelerini sağlamaya dönük önlemler alma yeterliliğine sahip olabileceksiniz.

İçindekiler

– Giriş
Bağlantı Bilişsel Öğrenme Yaklaşımı
Bağlantı Bilginin Niteliği
Bağlantı Öğrenmenin Oluşumu
Bağlantı Bilgi Depoları
Bağlantı Bilişsel Süreçler
Bağlantı Biliş Bilgisi
Bağlantı Öğretime Dönük Uygulamalar
Bağlantı Özet
Bağlantı Değerlendirme Soruları
Bağlantı Düşünelim, Tartışalım
Bağlantı Başvuru Kaynakları

Çalışma Önerileri

Üniteyi çalışmaya başlamadan önce:
– Davranışçı öğrenme yaklaşımıyla ilgili bilgileri gözden geçiriniz.

Üniteyi çalışırken:
– Siz de verilen örneklere benzer örnekler bulmaya çalışınız.
– Bilgi işleme sistemiyle öğrenmeye ilişkin kavramları doğru anlamaya ve kullanmaya özen gösteriniz. Bunun için sayfa boşluklarındaki tanımlardan yararlanınız.
– Kendi öğrenmelerinizde, bilişsel süreçlerin uygulanmasına dönük yöntemlerden, bilinçli olarak yararlanmaya çalışınız.

Sorun Tanımı

Sevcan üniversiteyi yeni bitirmiş ve bir okula öğretmen olarak atanmıştır. Mesleğe başlamanın heyecanı içindedir. Amacı iyi bir öğretmen olmaktır. Öğrencilerinin ders konularını iyi öğrenmelerini ve başarılı olmalarını sağlamak en önemli isteğidir. Bunun için derslere, işleyeceği konulara çok iyi hazırlık yaparak gelmektedir. Konuları derste coşkuyla ve ara vermeksizin anlatmakta, zengin örnekler sunmaktadır. Zaman yettiğince de ayrıntılara girmektedir. Öğrencilerini büyük bir çabayla, sanki bilgi bombardımanına tutmaktadır. Böyle bir yaklaşımla öğrencilerinin konuları ayrıntılarıyla çok iyi öğreneceklerine inanmaktadır. İzlediği yaklaşımdan, kendi anlatım biçiminden ve öğrencilerin kendisini sessizce ve dikkatle dinlemelerinden onların iyi öğrendiklerini ve sınavlarda da başarılı olacaklarını düşünmektedir. Ne var ki yaptığı ilk sınavın sonuçları, onu şaşkınlığa uğratmıştır. Öğrencilerinin büyük bölümü, sınavda sorduğu sorulara, beklediği ölçüde doyurucu yanıtlar vermemişlerdir.

Sevcan büyük bir hayal kırıklığı içinde, bu durumu okula geldiği ilk günden bu yana kendisine yakınlık gösteren, iyi bir öğretmen olduğunu düşündüğü Ercan Öğretmene açar. “Konulara çok iyi hazırlanıyor ve bildiklerimin tümünü ayrıntılarıyla öğrencilerime aktarıyorum. Buna karşılık onların çok az öğrendiklerine tanık oluyorum. Onların daha çok öğrenmelerini ve sınavlarda başarılı olmalarını sağlamak için, daha ne yapabilirim?” der.
Deneyimli öğretmen olan Ercan Öğretmen; genç, heyecanlı Sevcan Öğretmeni dikkatle dinledikten sonra, ona kimi sorular yöneltir:
“Dersin başında, o gün işleyeceğiniz konunun ana çizgilerini vererek, öğrencilerin dikkatlerini, o konu üzerine çekiyor musunuz?”
“Öğrencilerin öğrenmekte oldukları bilgileri, daha önce öğrendikleri bilgilerle ilişkilendiriyor musunuz?”
“Öğrencilerin, önemli bilgileri, ayrıntılardan yola çıkarak, ayırt etmelerine yardımcı oluyor musunuz?”
“Öğrencilerin, anlatılanları doğru anlayıp anlamadıklarını, çeşitli sorularla denetliyor musunuz?”
“Öğrencilere, öğrendikleri yeni bilgileri, zaman zaman tekrar ettiriyor musunuz?”
“Öğrencileri, yeni bilgileri anlayarak öğrenmeleri için, o bilgileri değişik biçimlerde düzenlemeye yöneltiyor musunuz?”
“Öğrencilere, öğrendikleri bilgileri belleklerinde uzun süreyle tutabilmeleri için, kimi yöntemler öğretiyor musunuz?”
Öğrencileri, öğrendiklerini daha kolay hatırlamalarına yardım edecek, ipuçlarından yaralanmaya yönlendiriyor musunuz?” Sevcan, Ercan Öğretmenin sorularını dinledikçe sınıftaki uygulamalarıyla ilgili hatalarını, eksiklerini anlar. Heyecanla yeniden derse koşar.

Giriş

Öğrenme konusunda, 1960’lı yıllardan sonra yapılan en yoğun ve en önemli bilimsel çalışmaların, bilişsel yaklaşımla ilgili olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle, öğrenmeyi uyarıcıyla tepki arasında bağ kurma olarak tanımlayan davranışçı yaklaşımın, kimi öğrenmeleri açıklamada yetersiz kalması, öğrenme üzerinde çalışan bilim adamlarını bilişsel yaklaşıma yöneltmiştir.

Öğrenmeyi zihinsel süreç olarak açıklayan “bilişsel yaklaşımı” temel alan çeşitli öğrenme kuramları geliştirilmiştir. Ancak, bilgi işleme kuramı bunların en yaygını ve en kapsamlısıdır.

Bu ünitede, bilgi işleme kuramını ana çizgileriyle ele alacağız. Bu bağlamda, öncelikle, bilişsel yaklaşımın temel özellikleriyle bu yaklaşımın davranışçı yaklaşımdan ayrılan başlıca yönlerini açıklayacağız. Ayrıca, bilişsel yaklaşımın, dolaylı olarak da bilgi işleme kuramının, temel öğrenme gereci olan bilginin niteliğine değineceğiz. Daha sonra, bilgi işleme kuramının ya da modelinin bileşenlerini inceleyecek ve bu kurama göre öğrenmenin nasıl oluştuğunu açıklayacağız. Son olarak da, bu kuramdan, öğretimde etkili biçimde yararlanabilmek için, gözönünde bulundurulması gereken noktaları, önerileri sunacağız.