Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 9      14 Ocak 2015 Ara     

09. Aile Gelirinin Planlanması ve Bütçe

Amaçlarımız

Bu üniteyi tamamladığımızda; aile gelirinin planlanmasında aile kaynaklarının sınırlılıklarını ve ilişkilerini açıklayabilmek,
– ekonomik planlamada göz önünde tutulacak kriterleri açıklayabilmek,
– bütçenin tanımı, gerekliliği ve bütçe yapmama nedenlerini sıralayabilmek,
– ailenin tüketim alanlarını göstermek,
– aile bütçesinin özelliklerini ortaya koyabilmek,
– aile bütçesinin türlerini göstermek ve bütçe hazırlayabilmek, için gerekli bilgilere ve becerilere sahip olacağız.

Mayıs 2002, Hürriyet Gazetesi Ercan KUMCU

Ekonomik Verilerin Söyledikleri

Türkiye’de oturanlar dövizden TL’ye geçmekte tereddüt ediyorlar. 1998-2001 yılları arasında hızlı bir şekilde TL’den dövize geçildi. Bankalardaki döviz hesapları 27.6 milyar dolardan 40.8 milyar dolara fırladı.

Son verilere göre, döviz tevdiat hesapları toplamı 40.4 milyar dolar oldu. Dövizden TL’ye henüz bir dönüş görünmüyor. Ama en azından, dört aydır TL’den de dövize bir kayış görünmüyor. TL’den elde edilen kazançlar TL’de kalıyor. Vatandaşlar, içinde hisse senedi değil de, çoğunluğu Hazine bonosu olan yatırım fonlarını (B tipi) tercih ediyorlar. Geçen yılın başında 1.6 katrilyon lira olan B tipi yatırım fonlarının toplam değeri bu yılın nisan ayında 6.3 katrilyon lira oldu.

Dış İlişkiler

Geçen yıl özelleştirme yoluyla gelen yabancı sermaye bir tarafa bırakılırsa, ülkemize her yıl bir milyar dolardan daha az yabancı sermaye geliyor. Geçen yıl gelen yabancı sermaye miktarı 3-3 milyar dolar oldu. Son dört yıldır yabancı sermayenin kâr transferleri yıllık ortalama 300 milyon dolar. Bu rakamlarla, yabancı sermayenin elde ettiği kârları ülkemizde tutmasını sağlayabilmek dahi küçümsenmeyecek bir başarı olmaktadır.

Geçen yılın ilk iki aynıda özelleştirme nedeniyle ülkemize 1.8 milyar dolar doğrudan yabancı yatırını geldiği halde, bu yıl gelen yabancı sermaye sadece 25 milyon dolar oldu. Buna karşılık bu yılın ilk iki ayında 28 milyon dolar doğrudan sermaye ihraç ettik.

Bu yılın şubat ayında dış ticaret dengesi (fob bazda) fazla verdi, ama cari işlemler dengesi açık verdi. Cari işlemler dengesinin açık vermesinin arkasında mevsimsel olarak yüksek olan faiz harcamaları vardı. Genel eğilimlere bakıldığında, ocak-şubat 2002 döneminde cari işlemler dengesi, küçük de olsa, fazla vermeye devam ediyor, ithalatta bir artış olduğunda, cari işlemler dengesi açık vermeye başlayacak gibi bir eğilim içinde.

Yılın ilk iki ayında net hata ve noksan eksi bir milyar doların biraz üzerinde. Bu rakam, kaydedilemeyen döviz çıkışına ya da gerçekleşenden daha fazla döviz girişinin kaydedildiği anlamına geliyor. Her iki durumda da gerçekleşen döviz dengemizin açık vermekte olduğunu söyleyebiliriz.

Bütçe

Yılın ilk dört ayında bütçe açığı 15.2 katrilyon lira, faiz dışı fazla 3-4 katrilyon lira oldu, Geçen yılın aynı döneminde, bütçe açığı 333 trilyon lira, faiz dışı fazla 6 katrilyon liranın üzerindeydi. Faiz harcamalarındaki artışı bir tarafa bırakırsak, bütçenin kara deliği sosyal güvenlik kuruluşlarına verilen yardımlar olmuştur. Yılın ilk dört ayında sosyal güvenlik kuruluşlarına bütçeden 3-7 katrilyon lira ödenmiştir. Geçen yıla göre artış yüzde 105’in üzerindedir. Faiz dışı harcamaların yüzde 23’ünden fazlası bu kuruluşların finansman açıklarına gitmektedir. Gözlenen eğilim devam ettiği taktirde, sosyal güvenlik kurumlarının bütçeye yükü 10 katrilyon lirayı aşabilecektir. Söz konusu rakam 2002 yılı için tahmin edilen milli gelirimizin yüzde 3-5’inden fazladır. Önlem almazsak, bir rekora doğru gidiyoruz.

Zaman buldukça bu konuları daha ayrıntılı irdeleyeceğim.

Anahtar Kavramlar

– Ekonomik planlama
– Kredi
– Risk
– Gelir
– Gider Dengesi
– Bütçe
– Aile Bütçesi
– Vergi
– Vasıtalı Vergi
– Vasıtasız Vergi
– Tüketim Kalıpları

Dikkat

Bu üniteye başlamadan önce; kaynak yönetiminde ilke ve yöntemler, kaynak yönetiminde karar verme ve aile kaynaklan konularını yeniden gözden geçirmemiz gerekmektedir.

BAŞLARKEN

Ailelerin çoğu ekonomik planlamalarını zihinsel olarak yapmakta ve deneme yolu ile ekonomik davranış modeli geliştirmektedirler. Zihinsel yapılan ekonomik planlamalar ailenin bir bireyine ait olmakta ailenin ortak amaçları ortaya konulamamakta, ailenin tüm bireylerinin benimsediği ekonomik davranış modelleri geliştirilememektedir.

Diğer taraftan toplumun ekonomik yapısındaki hareketlilik, her gün yenisinin eklendiği finansal seçenekler ve risk unsurları ekonomik planlamalarda uzmanlık düzeyinde bilgi gerektirmektedir. Ailelerin kaynaklarını en verimli şekilde kullanabilmeleri ve sınırlı kaynakları ile istek ve ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri ekonomik planlama / bütçe yapmayı zorunlu hale getirmektedir.

Bütçe ailenin geliri ile tüketimi üzerine kurulan bir ekonomik planlamadır. O nedenle bütçe konusuna ailenin tüketimine temel teşkil eden, aile gelirinin sınırlılıklarına ve ekonomik planlama kriterlerine değinilerek girilecektir.

İçindekiler

– Giriş
Bağlantı Aile Gelirinin Sınırlılıkları
Bağlantı Ekonomik Planlamada Kriterler
Bağlantı Bütçe
Bağlantı Ailenin Tüketim Alanları ve Vergiler
Bağlantı Aile Bütçesinin Özellikleri
Bağlantı Aile Bütçesinin Türleri ve Bütçe Hazırlama
Bağlantı Özet
Bağlantı Test Soruları ve Cevapları
Bağlantı Yaşamın İçinden
Bağlantı Başvuru Kaynakları