Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Gelişim ve Öğrenme      Ünite 7      23 Ekim 2009 Ara     

07. Klasik Koşullama ve Edimsel Koşullama

Amaçlar

Bu üniteyi çalıştıktan sonra;
– öğrenmenin tanımını yapabilecek,
– öğrenmenin özelliklerini sıralayabilecek,
– klasik koşullama kuramını ve ilkelerini anlayabilecek,
– edimsel koşullama kuramını ve kuramın ilkelerini anlayabileceksiniz.

İçindekiler

– Giriş
Bağlantı Öğrenmenin Özellikleri
Bağlantı Pavlov’un Klasik Koşullama Kuramı
Bağlantı Skinner’ın Edimsel Koşullama Kuramı
Bağlantı Özet
Bağlantı Değerlendirme Soruları
Bağlantı Düşünelim, Tartışalım
Bağlantı Başvuru Kaynakları

Çalışma Önerileri

Üniteyi çalışmaya başlamadan önce:
– Duygu ve düşüncelerinizi nasıl öğrendiğinizi.
– Gözlenebilir ve ölçülebilir davranışları nasıl öğrendiğinizi düşününüz.

Üniteyi çalışırken:
– Öğrenme, öğretme ve öğretim kavramlarına örnekler vererek açıklayınız.
– Öğrenme sonucu bireyde gerçekleşen değişiklikleri sıralayınız.
– Klasik koşullama terimlerini kullanma yoluyla kendiniz örnek öğrenme senaryoları hazırlayınız.
– Edimsel koşullama terimlerini kullanma yoluyla kendiniz örnek öğrenme senaryoları hazırlayınız.

Sorun Tanımı

Figen Öğretmen o yıl 1. sınıfı okutmaktaydı. Okulun ilk bir-kaç haftasında sınıfındaki öğrencilerin yarısından fazlası okula gelmekte direnç göstermiş, okulda ağlama, etkinliklere katılmama gibi davranışlar sergilemişlerdi. Figen Öğretmen, bu durumla nasıl başedebileceği konusunda düşündükten sonra, öğrencilerin sınıf kurallarına uymaları ve disiplinin sağlanabilmesi için öğrencilere “sert davranmak” gerektiğine karar vermişti. Öğrencilerle sosyal etkileşim kurmadan onlara kuralları öğretmeye çalışmıştı. Öğrencilerin önemli bir kısmında da okula gelmeye ve öğretmene karşı korku gelişmişti. Zaman ilerledikçe ve öğrenciler uygun sınıf içi davranışlar sergiledikçe, Figen Öğretmen kendilerine sevecen ve yakın davranmaya başlamıştı. Ancak, Figen Öğretmen artık kendilerine olumlu yaklaşsa dahi öğrencilerin öğretmenlerine karşı hissettikleri korkuları devam etmiştir. Figen Öğretmen bu durumu fark ederek son derece üzülmüştür. Sizce Figen Öğretmen nerede hata yapmıştır? Figen Öğretmen okulun başladığı ilk haftalarda sevecen ancak disiplinli olsaydı öğrencilerin yaşadığı bu tür sorunlarla karşılaşılmayabilir miydi?

Aynı zamanda Figen Öğretmen, sınıfındaki öğrencilerinin her zaman çok başarılı olmalarını amaçlamıştı. Bu nedenle de öğrencilere gereğinden fazla ödev ve çalışma vermekteydi. Figen Öğretmen öğrenciler bu sorumlulukları yerine getirdiğinde ya da öğrencileri uygun sınıf davranışları geliştirdiğinde, öğrencilerin sergilediği bu davranışları görmezden gelmekteydi. Diğer bir deyişle, öğrencilerini başarılarını pekiştirmemekteydi. Diğer taraftan Figen Öğretmen öğrencileri herhangi bir soruyu bilemediklerinde, herhangi bir nedenle sorunluluklarını yerine getirmediklerinde ise, bu durumun üzerinde çok fazla durmakta ve sınıfta her defasında bu durumla ilgili eleştiriler yapmaktaydı. Tüm bunlarla birlikte Figen Öğretmen, öğrencilerin anne babaları ile görüşürken de her zaman çocuklarının olumsuz ve yetersiz yönleriyle ilgili konuşmakta, çocuklarının yeterli yönlerini görmezden gelmekteydi. Zaman içinde Figen Öğretmen’in öğrencilerinde okul başarısının önemli ölçüde düştüğü görülmüştür. Sizce bu sınıfta başarı niçin düşmüştür?

Giriş

Öğrenme, deneyimler sonucu birey davranışlarında görülen kalıcı değişikliklerdir. Kişide yorgunluk, heyecan ya da olgunlaşma sonucu olan değişiklikler öğrenme olarak ele alınmamalıdır. Öğrenmeye yol açan ve sistematiklik içermeyen çevresel özellikler öğretme, sistematik olarak yürütülen çalışmalar ise öğretim olarak adlandırılmaktadır. Örneğin, bir çocuk akranlarını gözleyerek “uygun sınıf içi davranışlar” edinebilir. Ancak, her davranışın öğrenilmesi ya da her çocuğun öğrenmesi bu kadar kolay gerçekleşmeyebilir. Dolayısıyla, öğrenmenin olabilmesi için, çoğu zaman öğretime gereksinim duyulmaktadır.

Tanımdan da anlaşılacağı gibi, öğrenme yaşam boyu süren bir süreçtir. Diğer bir deyişle, öğrenme bebeklikte başlar ve yaşamın sonuna kadar sürer. Bu süreçte ise, bireyler hem doğru davranışları, hem de yanlış davranışları öğrenebilirler. Bu noktaya biraz açıklık getirecek olursak, bir birey zorda kaldığı durumlarda bile dürüst olmayı öğrenebildiği gibi, benzer durumda yalan söylemeyi de öğrenebilir. Ancak, hepimiz çok iyi bilmekteyiz ki iyi bir toplum olmanın koşulu öncelikle toplumda iyi bireyler olmasına bağlıdır. Diğer bir deyişle, toplumun birer parçası olan bireyler ne kadar istendik ve olumlu davranışlar sergilerlerse, o toplum da o kadar sorunlardan uzak ve barış içinde yaşar.

Öğrenme ile ilgili alanyazın incelendiğinde, öğrenme kavramının pek çok biçimde açıklandığı görülmektedir. Bu bölümde davranışçı kuramın ileri sürdüğü öğrenme kuramlarından klasik koşullama ve edimsel koşullama kuramları tanıtılmaya çalışılmaktadır. Ancak, klasik koşullama ve edimsel koşullama kuramlarını açıklamadan önce, izleyen bölümde, çeşitli tanımlardan yola çıkarak oluşturulan öğrenmenin özelliklerine değinilecektir.

Soru

Öğrenme-öğretme ve öğretim arasındaki farklılıklar nelerdir?