06. Uluslararası Pazarlamada Fiyatlama Kararları

Döviz hareketlerinden kaynaklanan belirsizlikleri döviz kuru riski olarak tanımlamak mümkündür. Bu tür riskler sırasıyla işlem riski, rekabet riski ve pazar portföyü riski olarak sıralanabilir. İşlem riski ihracat işleminden doğan kayıpları içerirken rekabet riski ise, dövizdeki dalgalanmaların ihracat pazarlarında rekabet gücünü etkilemesidir. Pazar portföyü riski ise aynı döviz ile aynı pazara yönelmeden doğan risktir. Döviz dalgalanmaları bu durumda olan ihracatçıyı çok büyük ölçüde etkileyecektir. Farklı para birimleri ve birden fazla pazara dönük ihracat; risklerin azaltılması açısından uygulanan yöntemlerden birisidir.

TL’nin $ karşısında değer kazanması halinde ihracatçı işletme açısından hangi sonuçlar açığa çıkar?

7. ULUSLARARASI PAZARLAMADA TESLİM BİÇİMLERİ

İthalatçı ve ihracatçı arasında belirlenen teslim biçimi ve fiyat, sorumlulukları ve üstlenecek maliyetleri belirlemesi açısından önem taşımaktadır. Uluslararası ticarete ilişkin geliştirilen terimler teslim biçim ve maliyetlerin kim tarafından üstlenileceğine açıklık getirmektedir. Uluslararası fiyatlandırmada kullanılan bu terimlerden bazıları aşağıda kısaca tanımlanmıştır.

Ex (. . ): İhracatçının mamulü ürettiği ya da bulundurduğu yerde teslim anlamına gelmektedir. İhraç konusu mamulün bulunduğu yer, duruma göre bazen üretildiği fabrika, depolanan yer, ambar ve başka bir yer olabilir. Mamul burada teslim edildikten sonra diğer tüm masraflar ithalatçı firma tarafından üstlenir. Uygulama Ex Mill, Ex Factory, Ex Plantation v. b. gibi deyimlerde aynı anlamda kullanılmaktadır. Yasal sonuçlar açısından tümü ExWork teslime benzemektedir. Fabrikada teslim satışta, ihracatçının görevleri malları satış sözleşmesinde belirtilen yer ve zamanda alıcının sağlayacağı taşıma aracına yüklenebilecek şekilde bulundurmaktır.

Gerekli belgelerin masrafları alıcıya ait olmak üzere düzenleme işleminde ithalatçıya yardım etmek ürünlerin alıcıya teslimi için gerekli olan ölçme, sayma gibi işlemleri tamamlamak ve gerekli ambalajlama işlemlerini yerine getirmektir. Alıcı ise malı sözleşmede belirtilen zamanda ve yerde teslim almak, bedelini ödemek, teslimden sonraki doğacak tüm maliyet ve rizikolara katlanmak zorundadır. İhracattan kaynaklanan gümrük, vergi, resim, v. b. giderlerin ödenmesi, ihracat rejimi ve diğer ihracatla ilgili mevzuattan kaynaklanan izinlerin ve gerekli diğer belgelerin sağlanması alıcıya aittir.

FOB (Free on Board): Geminin bordasında teslimdir. Yükü taşıyacak aracın türüne göre FOT (Free on Truck) , FOR (Free on Rail) gibi benzer terimler kullanılmaktadır. Teslim yerinin belirtilmesi yüklemenin yapılacağı yeri açıklamaktadır. FOR ‘da ise demir yolunda vagona, mal yükleninceye kadar tüm sorumluluk ve maliyetler satıcıya diğer giderler ise alıcıya aittir. Satıcı, malları yükleme yapılacak demiryolu istasyonuna kadar getirmek, demir yolu idaresine teslim etmek ve bu noktaya kadar tüm risklere katlanmakla yükümlüdür. Ayrıca ölçme sayma ve ekspertiz gibi işlemleri tamamlamak ve bunların masraflarını ödemek, alıcıya ihracat ve ithalat için gerekli belgelerin düzenlenmesinde yardımcı olmak satıcının sorumluluklarından bazılarıdır. Malın demiryolu idaresine teslim edilmesinden sonraki taşıma ve diğer giderler ihracat dolayısıyla ödenmesi gereken vergi ve resimler, ihracat ve ithalatla ilgili formaliteleri tamamlamak ithalatçının yapması gereken işlem ve ödemelerdir.

FAS ( Free alongside ship): Yükü taşıyacak geminin yanında istifli vaziyette teslimi belirtmektedir. Bu noktaya kadar sorumluluk ve maliyetler satıcıya aittir. Satıcının görevi malı sözleşmede kararlaştırılan zaman ve yerde, yükleneceği geminin yanına teslim etmek, mallar yüklendikten sonra alıcıyı haberdar etmek, ihraç için gerekli belgeleri, talep edildiği takdirde, risk ve maliyetleri alıcıya ait olmak üzere sağlamak, gereken ölçme, sayma ve ekspertiz işlemlerini yaptırmaktır. Alıcı ise geminin adını ve yükleme limanını zamanında satıcıya bildirmek, malın gemi yanına getirildiği andan itibaren tüm risk ve masraflara katlanmak zorundadır.

C & F, CIF (Cost insurance freight): CIF, malın navlun bedelinin ve sigortasının ödenerek teslimini açıklamaktadır. CF’de ise navlun bedeli ihracatçıya ait, sigorta alıcının yükümlülüğündedir. Bu uygulamalarda navlunun ödenmiş olduğuna dair belgenin verilmesi ya da konşimento üzerinde navlunun ödenmiş olduğunu gösterir bir ibarenin bulunmuş olması gerekir. Malın varış limanına ulaşması için gerekli vasıtayı bulmak ve navlunu ödemek, ihraç izinleri ve diğer ihracatla ilgili konşimento belgeleri sağlamak, mal gemiye yüklendikten sonra alıcıyı haberdar etmek, kararlaştırılan varış limanı ile satış faturasını geciktirmeden alıcıya göndermek, malların taşınması için gerekli olan ambalajlamayı yapmak, gerekli ölçme, sayma ekspertiz işlemlerini tamamlamak ve alıcı tarafından talep edildiği ve masraflarına katlanıldığı takdirde menşe şahadetnamesi ve konsolosluk faturası gibi belgeleri ve diğer ithalat için gerekli belgeleri düzenlemek ihracatçının sorumluluğundadır.

Gemide Teslim (Ex Ship): Bu durumda CF ve Freight, Carriage paid to… ‘a olduğu gibi satıcı malın varış limanına ulaşıncaya kadar tüm giderlerini üstlenecektir. Ancak buna ek olarak tüm riskler de satıcıya aittir.

Rıhtımda Teslim (Ex Quary): Rıhtımda teslimde, malın alıcıya rıhtımda teslim edilmesidir. CIF’in bir ileri aşamasıdır. Bu nedenle bu terim kullanıldığında, bu noktaya kadar olan tüm gider ve riskler satıcının üzerindedir. Rıhtımda teslim (Ex Quary ‘duty paid’) ve (Ex Quary ‘duties on buyer’s account’) şeklinde iki türlü olabilir. Birincide malın gümrük, vergi, harç ve resimlerin satıcı, ikincisinde alıcı öder. Bu nedenle bu tür satışlarda sonradan bir anlaşmazlığa neden olmamak için gümrük, vergi ve harçların kimin tarafından ödeneceği, önceden açıkça ifade edilmelidir.

Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim: Bu teslim şeklinde mal, gümrük, vergi, resim ve harçları da satıcınındır. Dolayısıyla bu ana kadar tüm maliyet ve riskler satıcıya aittir.

Navlun, Taşıma Bedeli Ödenmiş Olarak Teslim (Freight Paid To): Bu terim, taşıma ve navlun (CF) teslimin çok taşıyıcılı ve değişik yollu taşıma şekillerine uygulanmış halidir. Burada satıcı varış yerine kadar kullanılacak olan tüm araçların navlun bedellerini ödeyecek, ancak risklere katlanma sorumluluğu mal ilk taşıma aracına yüklenince sona erecektir.

Navlun, Taşıma Bedeli, Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim: Bu teslim şekli mal bedeli, navlun ve sigorta CIF tesliminin birden çok taşıma aracı ile taşınan mallara uygulanan şeklidir. Satıcı, tüm araçların navlun giderlerini ödeyeceği gibi, taşıma sırasındaki risklere karşı gerekli sigortayı da sağlayacaktır.

Taşıyıcıya Teslim(Free Carrier) (Named Point): Bu teslim şeklinde FOB teriminin ana prensipleri geçerli olmakla beraber, bundan ayrı olarak satıcının yükümlülüğü malın kararlaştırılan yerde taşıyıcıya teslim edilmesi ile sona ermektedir.

Uluslararası pazarlamada mal teslim şekilleri nelerdir?

8. ULUSLARARASI TAŞIMACILIK KURALLARI

Fiyatlandırmada maliyet unsuru olması açısından özellikle FOB ve daha fazla yükümlülük gerektiren teslim biçimlerinde konunun önemi ortaya çıkmaktadır. Anlaşma biçimi ek maliyetleri getireceği gibi beraberinde olası finansal maliyetlerini de arttırır. Örneğin FOB satışta yüklemenin yapılabilmesi yükleme aracının yüklemeye hazır olmasına bağlıdır. Aracın zamanında gelmemesi stok taşıma maliyetlerini arttıracağı gibi tahsilâtın gecikmesine neden olabilecek bu durumda ihracatçıya ek külfet getirecektir. Bu tür satışlarda günlük yükleme miktarı gerek navlun fiyatının belirlenmesinde gerekse, yüklemeye bağlı gecikmeden dolayı beklenmeyen giderlerle karşılaşılmasında rol oynamaktadır. Bu nedenle yükleme limanının ya da yüklemenin gerçekleştirileceği yerin olanakları çok iyi araştırılmalıdır. Tüm bunların yanında uluslararası taşımacılıkta kullanılan terimlerin göz önüne alınması gereklidir. Aracın limana yanaşmak için verdiği süre, yükleme yapılacak ürüne uygunluğu, ihracatçının araç için önerdiği koşulların tümü titizlikle incelenmelidir.