06. Sponsorluk

Kurumların, sanattan eğitime, spordan sağlığa her alana destekleri, sponsorluğun gittikçe önem kazandığının bir göstergesi… Kurumsal iletişim bütünlüğünde, diğer araçlar gibi sponsorluğa da ciddi adımlarla yaklaşılması gerekir.

Amaçlarımız

Bu üniteyi çalıştıktan sonra, aşağıdaki sorulara yanıt verebilecek bilgi ve beceriye sahip olabilirsiniz:
- Sponsorluk kavram olarak nasıl tanımlanabilir?
- Sponsorluğun diğer iletişim araçlarıyla ilişkisini değerlendirebilecek özellikler nelerdir?
- Sponsorluk çeşitleri nelerdir?
- Uygun sponsorluk seçimi nasıl yapılır?

Örnek Olay

Flora: Londra Maratonu

Flora, tüketicilerinin kafasında sağlıklı bir ürün olduğu görüşü yaratmayı ve kalp hastalıklarını önleyebileceğini vurgulamayı amaçlayan, İngiltere’nin önde gelen margarin markalarından biridir. Flora, bu amaçlarına ulaşmak için dünyanın en ünlü maratonlarından olan Londra Maratonu sponsorluğunu yükümlenir. Flora’nın bu seçimindeki iki büyük etken vardır: Birincisi, maratonun, İngiliz Kalp Vakfı’na elde edilen gelirle fon sağlayıcı bir organizasyon olması. İkincisi ise, tanınan, sağlıkla ilgili bir vakıf ile bağlantı kurarak markasının, sağlık ve sağlıklı yaşam ile ilgisini göstermek.

Flora, fon toplamak amacıyla üretilen çantalar, oyuncaklar ve değişik promosyon malzemelerinden vakfa bir milyon sterlin gelir sağladı. Bunun yanı sıra Flora ile Londra Maratonu ilişkisi, televizyon ve diğer haber medyasında dikkat çekici bir boyutta yansıdı. Flora, Londra Maratonu’na verdiği sponsorluk desteği ile markasının sağlık ve sağlıklı yaşam ilgisini hedef kitlelerine benimseterek amacına ulaştı.
Kaynak:http://www. london-marathon. co. uk/

Anahtar Kavramlar

- Sponsor
- Sponsorluk
- Halkla İlişkiler
- Reklam

İçindekiler

- GİRİŞ
- SPONSORLUK NEDİR?
- SPONSORLUĞUN GELİŞİMİ
- SPONSORLUK ÇEŞİTLERİ
- NEDEN SPONSOR OLUNUR?
- SPONSOR OLMA ŞEKİLLER
- UYGUN SPONSORLUK SEÇİMİ
- SPONSORLUK UYGULAMASI
- SPONSORLUĞUN DEĞERLENDİRİLMESİ

GİRİŞ

Günümüzde iletişime önem veren, kurum imajının oluşturulması ve korunmasında kurumsal iletişimin rolünü anlayan kurumlar için sponsorluk önemli bir yatırımdır. Kurumların, sanattan eğitime, spordan sağlığa kadar her alanda sponsor olmaları, sponsorluğun gittikçe önem kazandığının bir göstergesi olmasının yanında, kurumsal iletişim bütünlüğünde, diğer araçlar gibi, sponsorluğa da ciddi adımlarla yaklaşılmasını gerektirir.

Bu ünitede, kurumsal iletişim alanlarından biri olan sponsorluğun özellikleri ve sponsorluktan nasıl yararlanıldığını açıklanacaktır.

SPONSORLUK NEDİR?

Sponsorluk kavram olarak geniş bir alanı kapsar. Sponsorluğun, destekleme faaliyeti olarak anılması yardım, bağış, hibe vb. gibi değerlendirilmesine yol açar. Kuşkusuz birçok kuruluş, çeşitli nedenlerle, çeşitli biçimlerde çevrelerindeki kimi yerlere bağışta bulunur. Bir destek özelliği taşıyan, karşılık beklemeden yapılan bu yardımlar zaman zaman sponsorlukla karıştırılır. Oysa sponsorluk, kurumsal iletişim bütünlüğü içerisinde tıpkı reklam, kişisel satış, halkla ilişkiler gibi kurumun iletişim amaçları doğrultusunda kullanılan iletişim araçlarından biridir.

“Sponsorluk nedir?” sorusuna öncelikle bir tanım yaparak başlayabiliriz: Sponsorluk, bir kurumun, kurumsal ve pazarlama amaçlarına yönelik, katılmakta yarar gördüğü olay ve etkinliklere para vererek ya da o olay, etkinlik için gerekli olan araç / malzeme gibi materyal donanımını sağlayarak desteklemesidir. Dikkat edilirse, tanımdaki, “kurumsal ve pazarlama amaçlarına yönelik katılmakta yarar gördüğü” tümcesi, sponsorluğun, aslında kurum açısından bir yatırım olduğunu gösterir. Buradaki “yarar” dan kasıt, sponsorluk faaliyetinin kuruma ne kazandıracağının ifadesi olur. Başka bir deyişle, sponsorluk, kurum imajını artırma, marka farkındalığını yükseltme ya da ürün ve hizmetlerin doğrudan satışlarını uyararak kurum hedeflerini desteklemek için bir olay ya da etkinliğin düzenlenmesi, masraflarının üstlenilmesidir.

Kuruluşların hedeflerine ulaşmak için sponsorluktan bir yarar görmeleri, diğer iletişim araçları ile beraber uyumlu kullanılmalarına bağlıdır. Başka bir deyişle, sponsorluğun kurum açısından yararlı ya da güçlü olması, diğer iletişim araçları tarafından desteklenmesi ile sağlanır. Sponsorluğun sözü edilen diğer iletişim araçları ile ilişkisini anlatarak, sponsorluğun ne olduğunu açıklamayı sürdürelim.

Sponsorluk ve Reklam

Reklamın amacı, hedef kitlede marka ya da kuruma yönelik olumlu tutum ya da davranış değişikliği yaratmak. . . Sponsorluk da, tıpkı reklam benzer amaç taşır. Ancak reklamda amaçlanan tutum ve davranış değişikliği, doğrudan satın almaya yöneliktir. Sponsorluğun ise doğrudan satın almaya yönelik bir işlevi yoktur. Sponsorluk ve reklam, aynı kitle iletişim araçlarını kullanılır. Bir mal ya da hizmetin reklamı yapılırken, aynı zamanda o mal ya da hizmete ilişkin gerçekleştirilen sponsorluğun da reklamı yapılır.

Sponsorluk ve Halkla İlişkiler

Genel olarak, kurumsal iletişim boyutunda sponsorluk, halkla ilişkilerin bir uygulama alanı, bir iletişim aracı olarak değerlendirilir. Bunun nedeni ise, sponsorluk amaçlarının halkla ilişkilerle örtüşmesinden kaynaklanır. Sponsorluk da, halkla ilişkiler gibi, toplumla yakın bir iletişim kurarak, hedef kitlede kuruma karşı güven duygusu yaratır, kurumun itibarını ve ününü sürdürmesine katkı sağlar. Sponsor olunan olay ya da etkinlikler çerçevesinde kurum aynı zamanda toplumsal sorumluluğunu da yerine getirmiş olur. Kuruluş, halkla ilişkiler amaçlarına bağlı olarak, sponsorluk faaliyeti ile yalnız kendisi için değil, içinde bulunduğu toplumun çıkarlarını gözettiğini ve toplum refahının yükselmesine katkıda bulunduğunu kanıtlar. Halkla ilişkiler açısından, toplumsal sorumluluk bağlamında toplumun eğitim, sanat, kültür vb. gelişimine destek verme yükümlülüğünü sponsorluk yerine getirir.

Sponsorluk ve halkla ilişkiler arasındaki diğer bir ilişki, sponsorluğun duyurum malzemesi olarak kullanılmasıdır. ‘Haber alma değer’ ne göre, kuruluşla ilgili bir haberin kitle iletişim araçlarında bedel ödemeden haber, makale, röportaj biçiminde yer alması olarak tanımlanan duyurum, bir halkla ilişkiler aracıdır. Duyurum konuları, yeni bir ürünün piyasaya çıkması, konserler, yıldönümü kutlamaları gibi geniş bir alanı kapsar. Ayrıca, sponsor olunan olaylar / etkinlikler de duyurum kapsamı içinde yer alır. Öyle ki, duyurum, kurumların sponsorluk yapmalarının temel nedeni olarak gösterilir. Böylece kurum, sponsorluk faaliyeti ile medyada haber olarak yer alarak gündemde kalır ve ilgi çeker.

Sponsorluk ve Halkla İlişkiler’in benzerlik ve ayrıldıkları yönleri nelerdir?

Sponsorluk ve Olaya Dayalı Pazarlama

Olay, özel olay olarak, kurumsal iletişimde basın toplantıları, yıldönümü kutlamaları, yarışmalar, fabrika gezileri, festivaller, şenlikler vb. programların örgütlenme, planlanma ve yönetilmesi olarak tanımlanır. Daha fazla olumlu kurum imajı oluşturulmasına ve sürdürülmesine yönelik tasarlanan özel olaylar, sınırlı hedef kitleye ürünlerin farkındalığını arttırmak amacıyla da gerçekleştirilir. Kurumlar, yarattıkları özel olaylarla, haber değerine bağlı olarak medyada kendilerinden söz ettirme fırsatı yakalar. Sponsorluk faaliyeti de, özel olay kavramı ile doğrudan ilişki içindedir. Özel bir olayın yaratılması, uygulanması ve gerekli işbirliğinin sağlanması olarak ele alınan sponsorluk, iletişim araçlarını pekiştiren bir rol oynar. Öyle ki, olaya dayalı pazarlama kavramı da sponsorluğun bir uzantısı olarak ele alınır ve değerlendirilir. Olaya dayalı pazarlama da, tıpkı sponsorluk gibi, mal ya da hizmeti sanat ya da spor olayları ile ilişkilendirir, olaylar ile iletişim amaçları arasında bağlantı kurar, kurumsal imaja ve satışlara zemin hazırlayıcı fırsatlar yaratır ve medyada özel tüketici grupların dikkatini çekmek için olanaklar sunar.

Olaya dayalı pazarlamanın, sponsorluktan ayırt edici özelliği, ürün satışını geliştirmek ve gerçekleştirmek amacı taşımasıdır. Yine olaya dayalı pazarlama da söz konusu olay çoğunlukla bir kereliğine gerçekleştirilirken, sponsorluk amaçları yerine getirme açısından süreklilik içinde planlanır.

Sponsorluk Olaya Dayalı Pazarlama arasındaki benzerlikler ve ayrıldıkları yönler nedir?

Sponsorluk ve Amaca Dayalı Pazarlama

Amaca dayalı pazarlama ya da bir nedene ilişkili pazarlama, kurumun toplumsal değeri olan bir neden ya da konu ile ilgili desteğini mesajında işlemesi ve bu süre içinde satıştan elde edilen gelirin bir kısmını, söz konusu neden ya da konu ile ilgili kurum ya da kuruluşlara bağışlamasıdır. Sözgelimi, bir kuruluşun, hedef kitleye, satın aldıkları her ürünün gelirinin bir kısmını ağaçlandırma kampanyasına bağışlayacağını duyurması ve bunu bir vakıfla anlaşarak yapması; yine bir bankanın kredi kartından yapılan alışverişlerden elde edilen komisyon gelirinin bir kısmının Eğitim Gönüllüleri Vakfı’na bağışlaması, amaca dayalı pazarlama faaliyetleridir. Amaca dayalı pazarlama ve sponsorluk, kurumun toplumsal sorumluluğunu vurgulama ve imaj oluşturma amaçları için kullanılır. Ancak amaca dayalı pazarlamada, kuruma gelir getirici bir değişim söz konusudur. Kurum, hedef kitlesine mal ya da hizmetini satın aldığı takdirde bu mal ya da hizmete ödediği paranın bir kısmını eğitime, sağlığa, kültür ve sanat gibi toplumsal konulara ayıracağını söyler, vaatte bulunur ve hedef kitleden satın alma davranışı bekler. Başka bir anlatımla, tüketici, kurum gibi o mal ya da hizmeti satın alarak toplumsal sorumluluğunu yerine getirmiş olur.

Sponsorluk, amaca dayalı pazarlamanın aksine gelir getirici bir değişim amaçlanmaz. Ne yeni müşteriler yaratır ne de doğrudan ürün ya da hizmetin satışını artırır. Üstelik sponsorluk, kuruma uygulama sonrası bir gelir de bırakmaz. Oysa amaca dayalı pazarlama sonucu kurum bir gelir elde eder. Bu gelirin bir miktarını ilgili yer ve kişilere bağışlar. Temel amaç gelir elde etmektir.

Sponsorluk ve Amaca Dayalı Pazarlamanın benzer ve ayrıldıkları yönleri açıklayın.

SPONSORLUĞUN GELİŞİMİ

Eski çağlarda soyluların ya da kraliyet ailelerinin, karşılık beklemeksizin bir kişi ya da etkinliği desteklemeleri, sponsorluğun tarihsel gelişimi içindeki yerini ortaya koyar.

Tarihsel süreç içinde sponsorluk, soyluların ve saray dünyasının üstlendiği ‘sanat destekleme’ işlevidir. Roma İmparatoru Agustus’a, sanatçıyı koruma düşüncesini aşılayan yakın dostu ve danışmanı Gaius Clinius Maecenas sanat koruyuculuğunun isim babası olarak tarihte yerini alır. Maecenas’ın adına bağlı olarak, sanatı ve sanatçıyı koruyanlara mesen, koruma için yapılan tüm çalışmalara da mesenlik denilir. Mesenlikte, mesenin yetenekli kişileri bularak, onların mali destek yoluyla tanınmalarını sağladıkları ve böylece kendi saygınlıklarını toplumda oluşturduklarını söylemek mümkündür.

Mesenlik deyince, tarihte ilk akla gelen aile İtalya’daki Medici Ailesi’dir. Rönesans döneminde bankacılıkla uğraşan bu aile, Donatello, Leonardo Da Vinci, Michelangelo, Novalis, Boticelli gibi ünlü sanatçılara destek vermenin yanı sıra çeşitli sanat eserleri de yaptırarak yaşadıkları bölgeye katkıda bulunmuşlardır. Bu anlamda, yirminci yüzyılın Medicileri: Rockefeller, Ford, Ağa Han, Paul Getty gibi ailelerdir. Bu aileler, mesenlik faaliyetlerini zaman içinde kurdukları vakıflar aracılığıyla bugün de sürdürmektedir.

Özellikle giderek artan toplumsal gereksinimleri karşılamada devletlerin ekonomik nedenlerle yetersiz kalması, vakıflar ya da özel kuruluşların, bu yetersizlikleri ya da eksiklikleri giderme amacıyla birtakım faaliyetleri desteklemelerine neden olmuştur. Gönüllü olarak yapılan bu desteklemeler, daha sonra kurumların yaşamlarını sürdürebilmeleri için bir zorunluluk halini almış, böylece toplumun kurumlardan beklentileri toplumsal sorumluluk anlamında önem kazanmıştır. Var olma ve rekabet üstünlüğünü sağlama yolunun destekleme faaliyetinden geçtiğine inanan kurumlar, bu tür faaliyetlerini kurumsal hedefleri ile birleştirmeyi seçmişlerdir. Öyle ki, atıkları ile çevreyi kirletmeyen, devlete karşı yükümlülüklerini yerine getiren, eğitim, kültür ve sanat yaşamına katkıda bulunan kurumlar güvenilir, olumlu bir kurum imajına sahip olmuşlardır. Başka deyişle, kurumlar, saygınlıklarını ve ünlerini, yaşadıkları topluma desteklerini vererek, artırmanın farkına varmışlardır.

Günümüzde, sponsorluk anlayışının ortaya çıkmasına neden olan bu durum, sponsorluğun kurumsal iletişim içerisinde belirli hedeflere ulaşmak için kullanılan iletişim aracı olarak görülebileceğinin de göstergesidir.

Sponsorluğun dünyada giderek artan önemi ve kurumların tüm iletişim araçları içerisinde sponsorluğa daha fazla yer vermeleri aşağıdaki başlıklar altında toplanabilir:

- İçki ve Sigara Reklamlarına Yasal Engeller: İçki ve sigara üreten kurumların medyadaki (özellikle radyo ve televizyon) reklamlarının yasaklanması, bu kurumları alternatifler aramaya yönlendirmiştir. Önde gelen alternatif olarak sponsorluğa ilgi artmış, kurumların sponsorluk faaliyetleri marka ya da kurum adlarıyla anılarak televizyonlarda ve radyolarda haber olarak yer almıştır.

- Reklam Yapım ve Yayın Fiyatlarının Yüksek Oluşu: Sponsorluk, reklama oranla daha düşük maliyetli bir iletişim faaliyetidir.

- Geleneksel Medyadaki Verimsiz Durum: Özellikle televizyonlardaki reklam yoğunluğu ve sıklığı nedeniyle sponsorluk, daha fark edilir ve akılda kalması yönünden tercih edilir duruma gelmiştir.

- Sponsorluğun Medyada Geniş Yer Alması: Medyanın spor, kültür olaylarına daha geniş yer ve zaman ayırması; özellikle televizyonun spor karşılaşmalarını naklen vermesi, sponsorluk yapan kurumun bir anda geniş kitlelere kendini duyurmasını ve gazetelerde de adından söz ettirmesini sağlar.

- Boş Zamanların Artmasıyla Oluşan Yeni Fırsatlar: Bireylerin dinlenmek için kendilerine daha fazla zaman, olanak ve para ayırmaları kurumları sponsorluğa yönelten nedenler arasındadır.

- Sponsorluğun Başarısını Kanıtlaması: Kurumların sponsorluklar ile amaçlarına ulaşmaları ve kazanımları, kullanımının da sürekliliğini sağlamıştır.

Günümüzde sponsorluğun gelişimi hangi nedenlerle bağlanır?

SPONSORLUK ÇEŞİTLERİ

Sponsorluğun geniş bir uygulama alanı olduğunu daha önce belirtmişti. Başlıca sponsorluk alanları aşağıda sıralanmıştır.

Spor Sponsorluğu

Spor sponsorluğu, günümüzde sponsorluk uygulamaları içinde önemli bir yer tutar. Sporun evrensel iletişimi sağlaması nedeniyle geniş hedef kitleye sahip olması, kurumların sponsorluklarda sporu tercih etme nedenleri arasındadır. Spor dalları arasında futbol, tenis, golf, yüzme, atletizm, basketbol, bisiklet, otomobil yarışları başlıca spor sponsorlukları örnekleridir.

Kurumlar, spor sponsorluğunda sporcuları ve spor takımlarını desteklemelerinin yanında spor organizasyonlarının da sponsoru olabilir. Canon Futbol Ligi, Mars Maratonu kurumların kendi adlarıyla düzenledikleri sponsorluk örnekleridir.

Ülkemizde hangi kuruluşlar spor sponsorluğu yapmaktadır?

Sanat ve Kültür Sponsorluğu

Spordan sonra en fazla sponsorluk yatırımı sanat ve kültür alanlarına yapılır. Sanat ve kültür sponsorluğu müzik, opera, bale, tiyatro, resim, fotoğraf ve edebiyat gibi alanlar yanında bu alanda emek veren sanatçılar da kapsamına alır.

Sanat ve kültür sponsorluğu, spor sponsorluğuna kıyasla toplumun daha sınırlı bir kesimine seslenir. Bununla birlikte kültür ve sanatı toplumsal anlamda geniş kitlelerle buluşturma amacıyla da festivallere, sanat galerilerine, kültür haftalarına, kültür ve sanat dünyasını ilgilendiren yayınlara da sponsor olunabilir.

Gazete ve dergilerin sanatın her dalıyla ilgili reklamlarına bakın. Hangi kuruluş hangi sanat dalına sponsorluk yapıyor?

Eğitim / Sağlık / Çevre Sponsorluğu

Eğitim, sağlık ve çevre konularını kapsayan sponsorluk, çoğunlukla hayırsever faaliyetler olarak değerlendirilebilir. Bunun nedeni, bu sponsorluk türlerinin toplumsal sorumluluk bilincini daha yoğun yansıtmalarıdır. Sözgelimi, eğitim alanında kurumlar, burslar verme, üniversitelerde araştırma enstitülerinin kurulmasını sağlama, yarışmalar düzenleme ya da eğitim kuruluşlarına para ve malzeme verme yoluyla sponsor olabilir. Eğitim sponsorluğunun genç hedef kitle ile buluşması, aslında kurumun geleceğine yatırımının da ifadesidir.

Sağlık sponsorluğu, toplumsal tehdit olarak görülen hastalıkların önlenmesi için yapılan destekleri kapsar. Sağlık konusunda hizmet veren kuruluşlarla işbirliği, toplumu sağlık konularında bilgilendirme çalışmaları, hastanelere gerekli malzemelerin sağlanması için yapılan destekler sağlık sponsorluğu örnekleri arasındadır. Yine kurumun, çevre dostu imajı oluşturma amacıyla destek verdiği her türlü çevre çalışmaları da çevre sponsorluğu olarak anılır.

Dünyada ve ülkemizde eğitim, sağlık ve çevre konularına sponsorluk yapan kuruluşları araştırın.

Macera / Seyahat Sponsorluğu

Bu tür sponsorluk kurumlar açısından riskli olsa da tercih edilen sponsorluk türleri arasında yerini alır. Tek kişilik dünya turu, Everest’e tırmanma, rekor denemeleri gibi olayları macera / seyahat sponsorluklarına örnek gösterebiliriz.

Dünyada ve ülkemizde macera / seyahat konularına sponsorluk yapan kuruluşları araştırın.

NEDEN SPONSOR OLUNUR?

Sponsorluğun birçoğunun uygun ve ayrıntılı amaçları olmadan gerçekleştiğini söylemek olasıdır. Ancak kurumsal iletişim bütünlüğü içerisinde diğer iletişim faaliyetlerinin amaçlarına ve kurum hedeflerine bağlı olarak sponsorluk için amaç oluşturmak sponsorluğun sonucunun başarısında önem kazanır.

Kurumlar pek çok amacı gerçekleştirme nedeniyle sponsorluğu kullanır. Bu amaçlardan başlıcalarını şu başlıklar altında toplayabiliriz: Kurumsal Amaçlar, Pazarlama Amaçları, Medya Amaçları.

Sponsorluk amaçlarını kaç grupta toplanır? Bunlar nelerdir?

Kurumsal Amaçlar

Kurumların başarıları, varoldukları ortamla aralarındaki dinamik etkileşime bağlıdır. Bu etkileşimi sağlayan bir araç olarak sponsorluk, kuruluşun tanınması ve olumlu kurum imajını yapılandırması açısından önem taşır. Kurumsal amaçlar şu alt amaçları kapsar:

Kuruma İlişkin Farkındalığı Arttırmak

Yapılan pek çok sponsorluk faaliyeti ile kurumlar, toplum tarafından daha kolay tanınır. Özellikle geniş kitleleri kapsayan spor dallarına sponsor olmak, kurum adının sık sık tekrarlanmasına ve kurumun tanınmasına yol açar. Kurumların adlarını duyurmak ve tanıtmak amacıyla yaptıkları sponsorluğa örnek olarak, adını verdiği Cornhill Kriket Maçı sponsorluğu ile tanınma oranını iki yılda %2′den %16′ya çıkaran Cornhill Sigorta Şirketi gösterilebilir.

Kurum İmajını Oluşturmak ve Desteklemek

Sponsorluğun önemli kurumsal amaçlarından bir diğeri, kurum imajı oluşturmak ve desteklemektir. Daha önce belirtildiği gibi, olumlu kurum imajının oluşması bir bütünlük gerektirir. Sponsorluk da, bu bütünün bir parçası olarak işlevini yerine getirir. Kurum imajını destekleyen ve güçlendiren bir sponsorluk faaliyeti toplumda kuruma ilişkin ‘sıcak duygular’ yaratır. İyi niyetin ve sponsor olunan olayla kurumun örtüşmesi, kuruma ilişkin imajın oluşmasını sağlar. Sözgelimi, petrol şirketlerinin çevre sponsorlukları, olumlu kurum imajı oluşturma amacıyla yapılır.

Toplumsal Paydaşlarla İletişimi Güçlendirmek

Sponsorluk, kurumun toplumsal paydaşlarıyla -ki bunlar, ortaklar, yatırımcılar, çalışanlar, müşteriler, tüketicilerdir- iletişimini güçlendirmek amacıyla da gerçekleştirilir. Toplumsal paydaşlarla işbirliği ve beraberlik duygusunun yaratılması da kurumsal açıdan gereklidir. Toplumsal paydaşların kuruma olan aidiyet duyguları, yapılan sponsorlukla güçlenebilir, kurum itibarı ile özdeşleşebilir. Özellikle kurum çalışanlarının görev aldığı, katıldığı sponsorlukların iş ortamını iyileştirme gibi güdüleyici etkileri bulunur.

Kurum aynı zamanda seçtiği sponsorluğun yarattığı eğlence / dinlence ortamındaki konukseverliği ile davet edilen kanaat önderleri ya da hükümette kilit görevlerde bulunan kişileri de etkileme fırsatı bulur.

Medyada Yer Almak

Kurumsal amaçlar içerisinde medyada yer almak amacı, aslında, diğer sponsorluk amaçlarının bir uzantısıdır. Başka bir deyişle, kurum hangi amaçla sponsor olursa olsun, mutlaka bu amaca bağlı olarak medyada da yer almak ister. Böylece toplumda iyi niyet duyguları yaratarak, olumlu kurum imajı oluşturmaya katkı sağlamayı amaçlar.

Kurumsal amaçları başlık olarak sayabilir misiniz?

Pazarlama Amaçları

Pazarlama amaçlı sponsorluk faaliyetleri, kurumun ürettiği mal ya da hizmetinin özellikle marka bilinirliği ve farkındalığını artırma, marka konumlandırma amaçlarını içerir.

Marka Bilinirliği ve Farkındalığını Artırma

Bu sponsorluk amacını en çok kullananlar, daha çok kurum adları ile mal ya da hizmetlerinin birlikte anıldığı kurumlardır. Uygulamada daha çok spor sponsorluğunu kullanmak, bu amacı gerçekleştirmeye yöneliktir. Örnek verilecek olunursa, Dunhill’in marka adının sürekliliğini sağlamak için Dunhill Cup Golf Turnuvası düzenlemesi, böylece adını milyonlarca kişiye duyurması. . . ya da Canon’un sponsorluk yaptığı çeşitli alanlarla, yalnızca fotoğraf makinesi ve kamera markası olmadığını, aynı zamanda büro malzemeleri markası olduğunu da fark ettirmesi.

Marka Konumlandırma

Pazarlama amaçlarından marka konumlandırmada da, mal ya da hizmetin satın alma vb. özelliklerine göre pazarda istenilen imajının yaratılması ya da korunmasına yönelik sponsorluk faaliyetleriyle örtüşmesi gerekir. Örneğin Diyet Pepsi Cola, ünlü tenisçi Gabriella Sabatini’nin sponsorluğunu yaparak sporcunun genç, dinamik, sportmen, hırslı kişiliği ile marka imajını bütünleştirmeyi amaçlar. Marka konumlandırma amaçlı sponsorluklarda seçilen sponsorluk çeşidi de belirli imajlar taşır. Örneğin, polo üst sınıf bir spor olarak kabul edilirken, motor yarışları tehlike, heyecan, risk gibi algılanır. Buna göre, mal ya da hizmetin konumlandırılmasına yönelik belirli amaçlar elde etmek için sponsorluk çeşidinin seçimi de önem kazanır.

Pazarlama amaçlarını başlık olarak sayabilir misiniz?

SPONSOR OLMA BİÇİMLERİ

Sponsorlukta sponsor olan ve sponsor olunan olmak üzere iki taraf bulunur. Sponsor olan tarafın -yani kurumun- sponsorluk faaliyetleri pazarlama bölümüne bağlı reklam ve halkla ilişkiler ya da kurumsal iletişimden sorumlu bölüm tarafından yürütülür. Kurumun danışmanı olan bir ajans varsa, bu ajans sponsorluk önerisini kuruma iletir, tüm iletişim araçları çerçevesinde sponsorluk uygulamasını da üstlenir. Sponsor olunan taraf ise, genellikle, sponsor bulmak ve sponsor aramak için kurumlara sponsorluk önerileri götürendir.

Yeri gelmişken, sponsor olunan taraf açısından sponsorluk önerisinin nasıl hazırlanacağından söz edelim. Sponsorluk önerisini sponsor olacak tarafa -yani kuruma- yazılı olarak sunulması gerekir. Sponsorluk öneri yazısı bir ön yazı ile iki sayfadır. Önerinin ilk sayfasında projeyi sunan yani sponsor arayan tarafın kim olduğu, ne yaptığı, amaç ve hedefleri ile sponsor konusu projenin ne olduğu, nerede ve ne zaman gerçekleşeceği ile projenin hayata geçirilmesi için gereken mali kaynaklar belirtilir. İkinci sayfada ise sponsorluk konusu projenin hedef kitle analizi (yaş, cinsiyet, gelir durumu, mesleği, eğitimi vb. ) ile sponsor olacak tarafın bu projeye katılmakla elde edebileceği yararlar, haklar ve fırsatlar, medyada yer alma girişimleri gibi bilgiler yer alır.

Kurum kendisine sunulan sponsorluk önerisine evet demeden önce, kurumsal iletişim tutarlıkları çerçevesinde sponsorlukta nasıl yer alacağını belirlemelidir.

Sponsor olan taraf -yani kurum- açısından sponsorluk olma biçimleri şöyle sınıflandırılabilir:

Kurumun Sponsorluğa Verdiği Öneme Göre

- Pasif Sponsorluk: Pasif sponsorlukta kurum sponsorluk sonucunu değerlendirmeden, yararlarını dikkate almaksızın sponsorluk faaliyetine katılır.

- Planlanmış Sponsorluk: Kurum, diğer iletişim faaliyetleri ile uyumlu olarak sponsorluğu planlı ve sürekli olarak gerçekleştirir.

- Aktif Sponsorluk: Kurum birden fazla sponsorluk türüne destek verir. Sponsor olunacak faaliyetleri ya da yeni sponsorluk alanlarını kendisi belirler. Sponsorluk süresi boyunca mal ya da hizmetlerini sponsorluğun hedef kitlesi ile buluşturur, konukseverlik fırsatları yakalar.

Sponsor Sayısına Göre

- Ana Sponsor: Sponsor olunacak faaliyete isim haklarının tek bir kuruma doğrudan verilmesidir.

- Ortak Sponsor: Sponsor olunan faaliyetinin birden fazla kurumla ortak desteklemesidir. Burada önemli olan, kurumun ilgili olduğu alanda başka bir kurumun sponsorluğunun olmamasıdır. Sözgelimi, Dünya Kupası’nın içecek sponsoru Coca Cola’dır ve aynı anda Pepsi Cola sponsor olamaz.

Sponsorluk Türüne Göre

- Profesyonel Sponsorluk: Kurumlar mal ya da hizmet alanlarına bağlı olarak sponsorluk faaliyetlerini gerçekleştirmelerinin yanı sıra değişik alanlarda da sponsorluk yapar. Otomotiv sanayii, saat üreticileri, spor malzeme satan ve üretenler belirli bir alanda resmi saat, resmi içecek gibi sponsor olabilirler.

- Yarı Profesyonel Sponsorluk: Spor, kültür, eğitim, sağlık gibi alanlardaki kurum ya da bireyleri destekleyen kurumlardır. Sözgelimi, vakıflar, yarı profesyonel sponsorluğa örnek verilebilir.

- Klasik Sponsorlar: Sponsorluğu yalnızca kurumun hedef kitlesiyle iletişimini düzenlemesine, geliştirmesine yönelik kullanan kurumlardır.

Sponsor olma biçimlerini ana ve alt başlıklara göre sıralayın.

UYGUN SPONSORLUK SEÇİMİ

Kuruluşlar, kurumsal iletişimleri çerçevesinde bir uygulama alanı ya da iletişim aracı olarak sponsorluğu belirli bir planlama ve strateji ile uygulamalıdır. Gelişigüzel, hedefleri belirsiz sponsorluk uygulamalarının kuruluşlara istenilen yönde olumlu etkilerinin ne ölçüde olacağı kuşkusuz bir tartışma nedenidir.

Bu nedenle kuruluşların sponsorluğu kullanıp kullanmayacaklarına karar verme aşaması önemlidir. Herhangi bir kuruluş sponsorluk teklifine evet demeden önce, sponsorluk alanını ve amaçlarını iyi saptamalı, hedef kitlesini doğru belirlemelidir. Bunun için öncelikle bir durum analizi yaparak, kurumsal iletişim ve pazarlama hedeflerini gözden geçirmelidir. Ancak bu hazırlıktan sonra belirlenen hedeflere ve hedef kitleye uygun sponsorluk alanı seçilerek sponsorluk stratejisi geliştirilmelidir. Sağlıklı bir sponsorluk planlamasında, uygun ve doğru sponsorluk seçiminde aşağıda açıklanan noktalara dikkat etmek gerekir.

Sponsorlukla Amaçlara Ulaşma Olasılığı

Sponsorluk seçiminde ilk adım, sponsorluk seçimi ile amaçların gerçekleşebilmesinin değerlendirilmesidir. Kuruluşlar çeşitli sponsorluklara farklı amaçlara ulaşmak için karar verir. Başka deyişle, seçimde önemli olan, saptanan amaçlara sponsorlukla ulaşmaya çalışmaktır. Sözgelimi, bir kurum, marka adını duyurmak amacıyla spor sponsorluğuna karar verirken; bir diğeri, sponsorluk faaliyeti ile sanat ve kültür alanında toplumda iyi niyet oluşturmayı hedefleyebilir.

Sponsorluğun İmaj Yaratabilme Olasılığı

Kurumsal imaj, kurum kimliğinin algılanması ya da kurumsal kimlik sunumlarının yansıttığı bütünsel algı olduğuna göre, sponsorluğun imaj yaratma gücü de önem kazanır. Ancak sponsorluk tek başına kurum imajını değiştirme ya da yaratma gücüne sahip değildir. İmaja yönelik belirli amaçlara ulaşmak için sponsor olacak pek çok kurum bulunsa da, sponsorluk kurumsal iletişim bütünlüğü içerisinde imaj yaratma çabalarından yalnızca birini oluşturur. Ayrıca seçilen sponsorluk faaliyetinin kısa süreli olmaması gerekir.

Kuruluş İle Sponsorluk Faaliyeti İlişkisi

Seçilen sponsorluğun, sponsor olan kurum ile arasındaki uyum düzeyi, sponsorluk seçiminde diğer bir önemli etkendir. Seçilen sponsorluk faaliyeti, kuruluşun mal ya da hizmetleri ile ilişkili alan olabileceği gibi, tamamıyla ilişkisiz alanlar da olabilir. Genel kabul gören görüş, sponsorluk faaliyetlerinin, kuruluş ve kuruluşun mal ya da hizmetleri ile örtüşmesinin kuruluş açısından daha yararlı olacağıdır.

Medyada Yer Alma Fırsatı

Daha önce belirtildiği gibi, sponsorluk ile medyada yer almak artı bir yarar sağlarken, kimi kez sponsorluğa katılımın tek koşulu medyada yer almak olabilir. Bu durumda, özellikle televizyon gibi iletişim kanallarında sıkça yer alabilecek sponsorlukların seçilmesine, haber olasılığı yüksek alanlarda sponsorluk yapılmasına dikkat edilir.

Mali Durum

Kuruluşun sponsorluğa ayırdığı bütçenin sınırı da sponsorluk seçiminde önem taşır. Kuruluş, sponsorluğa yatırımın ne zaman gerekli olduğunu ve süresini önceden belirlemelidir.

Hedef Kitle Analizi

Uygun sponsorluk seçiminde, kuruluşun hedef kitlesinin özelliklerini gözönünde bulundurmak, belki de, en önemli öğelerden biridir. Hedef kitlenin yaş, cinsiyet, eğitim, gelir, meslek gibi demografik özelliklerinin yanı sıra yaşam biçimleri, ilgi alanları gibi psikografik özelliklerinin de araştırılıp öğrenilmesi, sponsorlukta seçilecek faaliyet alanı kararını etkileyebilir. Hedef kitlenin ilgi alanlarına yönelik sponsorluklar, kuşkusuz daha başarılı olur.

Rekabet

Rakiplerin sponsorlukları, sponsor seçimini etkileyen bir etken olabilir. Ancak dikkat edilmesi gereken, rakibin desteklediği sponsorluk etkinliğine benzer sponsorluk etkinliği karşılık vermek yerine, kuruluş için en uygun sponsorluk seçimini yapmaktır.

Yönetici Tercihi

Kimi sponsorluklar, yöneticilerin bireysel ilgi alanları ya da hobilerinin gerçekleştirme isteğiyle ortaya çıkabilir. Böyle bir durum her zaman olumsuz anlamda değerlendirilmemeli, yöneticinin seçtiği sponsorluğun kurumsal amaçlarla örtüşmesine çalışılmalıdır. Sözgelişi at yarışı, boks gibi sporlara sponsor olmak isteyen yönetici, aynı zamanda kurumun konukseverliğe verdiği önemi de fark ettirebilir.

Sponsorluğun Uygulanması

Kurumun, sponsor olarak, sponsorluğu nasıl gerçekleşeceğine ilişkin sorması gereken pek çok soru bulunur. Kuruluş danışmanlık hizmeti veren bir ajans ile çalışacaksa, kuruluşun bu ajansın daha önceki deneyim vb. konularında bilgi sahibi olması gerekir.

Sponsorluk seçiminde hangi noktalara dikkat edilmesi gerekir?

SPONSORLUK UYGULAMASI

Sponsorluk uygulaması, kuruluşun sponsorluk faaliyetini kullanılabilir kılabilmek için gerçekleştirdiği çalışmalardır. İlk kez sponsor olacak bir kuruluşun sponsorluk ajansları ya da sponsorluk danışmanları ile çalışması yararlı olur.

Sponsorluk uygulamasında sponsor arayan ve sponsorluğu üstlenen ya da sponsor olan iki tarafın olduğu unutulmamalıdır. Tarafların anlaşması, sponsorluk uygulamasında önemli bir aşamadır. Anlaşmanın yazılı olarak yapılması, karşılıklı elde edilecek haklar, yerine getirilmesi gereken koşullar ve yanlış anlaşılmaları önleme açısından gereklidir. Genel olarak sponsorluk anlaşmasında şu noktalar yer alır:
- Tarafların yasal konumu, ortaklık vb. özellikleri tanımlanarak, imza yetkisi bulunan kişilerin kim olduğu,
- Tarafların hangi haklarının sınırlandığı ya da sponsorun imtiyazlarının neler olduğu,
- Sponsorluğun süresi,
- Sponsorluğun maliyeti ve ödeme biçimi,
- Sponsorluğun nerede, hangi tarihlerde yapılacağı,
- Sponsorluğun yönetiminin nasıl gerçekleşeceği,
- Telif haklarının neler olduğu,
- Sigorta ve tazminat hakkına ilişkin bilgiler,
- Sponsorluk projesinin iptali ya da ertelenmesi durumunda geçerli olan koşullar.

Sponsorluk uygulaması, özellikle sponsorluğu üstlenen kuruluşun titizlikle izleyeceği bir dizi çalışmayı da içerir. Özellikle kuruluşu tanıtıcı broşür, katalog gibi yayınların fotoğraf, slayt, video gibi görsel malzemelerle desteklenmesi, basın bültenlerinin medyaya dağıtımı, sponsor olunan olaya ilişkin gerekli fotoğraf, film ve video çekimleri, basın toplantılarının düzenlenmesi ve küpür derleme gibi çok sayıda faaliyet, uygulama aşamasının çalışmaları arasında sayılabilir.

Ciddi bir sponsorluk hazırlık çalışmalarına en az bir yıl önceden başlamak gerekir. Sponsorluğun uygulanması sırasında düzenli toplantılarla sponsorluğun aksayan taraflarının değerlendirilmesi yapılmalıdır.

SPONSORLUĞUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Sponsorluğun başarı ölçüsü ve yararının belirlenmesi, değerlendirme ile mümkündür. Değerlendirme, sponsorluk sonucunda ulaşılması istenen, önceden belirlenen hedeflerin kontrolüdür. Değerlendirme amacıyla yapılan çeşitli araştırma teknikleriyle, sponsorluğun hedef kitle tarafından farkına varılması, kuruluşun imajına, mal ya da hizmet satışına katkıda bulunup bulunmadığı araştırılır.

Sponsorluğun değerlendirilmesi ile ilgili bir yöntem, medyada dağılım ölçümüdür. Bu yöntem sık kullanılmakla beraber, yalnızca televizyon, radyo, gazete gibi kitle iletişim araçlarında sponsorluğun kapladığı alan ve zamanın, etkinliği değerlendirmede tek başına belirleyici bir etken olduğu söylenemez.

Sponsorluğun hedef kitle üzerinde istenilen yönde tutum ve davranış değişikliğinin belirlenmesi konusundaki araştırmalar ise sponsorluğun iletişim etkinliğini ölçme amaçlıdır. Ancak değerlendirmede sponsorluk süresi boyunca kurumun diğer iletişim araçlarının da (reklam, satış tutundurma vb. gibi) faaliyetlerini sürdürdüğü unutulmamalıdır. Bu nedenle hedef kitlenin sponsorluk öncesinde, sponsorluk sırasında ve sonrasında, çeşitli tekniklerle, nasıl bir tutum ve davranış içinde oldukları ortaya çıkarılabilir. Bu yöntem oldukça zahmetli ve yüksek bütçeli olması nedeniyle genellikle pek tercih edilmez.

Sponsorluğun değerlendirilmesi amacıyla, faaliyet öncesi, faaliyet sırası ve sonrasında elde edilen bilgiler ile bir değerlendirme raporu hazırlanır. Bu raporda sponsorluğun başından sonuna kadar her türlü bilginin yer alması, daha sonraki sponsorluklar için bir rehber görevi görür.

Özet

Sponsorluk kavramını açıklamak

Kurum imajını artırma, marka farkındalığını yükseltme ya da ürün ve hizmetlerin doğrudan satışlarını uyararak kurum hedeflerini desteklemek için bir olayın düzenlenmesi, masraflarının üstlenilmesi olarak tanımlanan sponsorluk, bağış, hibe gibi destekleme etkinliklerinden ayrı bir anlam taşır. Medyada alkollü içki, sigara ve ilaç reklamları yasağı, reklam yapım ve yayın maliyetinin yüksek oluşu, bireylerin kendilerine daha fazla zaman ayırmaları ve sponsorluk etkinliklerinin başarısını kanıtlaması gibi nedenler, sponsorluk gelişiminin nedenleri arasındadır.

Sponsorluğun diğer iletişim araçlarıyla ilişkisini değerlendirebilecek özellikleri açıklamak

Sponsorluk ve Reklam: Sponsorluk ve reklam, aynı kitle iletişim araçları kullanılır. Reklamın amacı, hedef kitlede marka ya da kuruma yönelik olumlu tutum ya da davranış değişikliği yaratarak, doğrudan satın almaya yönelik olmasıdır. Sponsorluk da, tıpkı reklama benzer amaç taşır; ancak, doğrudan satın almaya yönelik bir işlevi yoktur.

Sponsorluk ve Halkla İlişkiler: Kurumsal iletişim boyutunda sponsorluk, halkla ilişkilerin bir uygulama alanı, bir iletişim aracı olarak değerlendirilir. Sponsorluk, halkla ilişkiler gibi, toplumla yakın bir iletişim kurarak, hedef kitlede kuruma karşı güven duygusu yaratır, kurumun itibarını ve ününü sürdürmesine katkı sağlar. Sponsor olunan olay ya da etkinlikler çerçevesinde kurum aynı zamanda toplumsal sorumluluğunu da yerine getirmiş olur. Sponsorluk ve halkla ilişkiler arasındaki diğer ilişki, sponsorluğun ‘duyurum’ malzemesi olarak kullanılmasıdır. Duyurum, bir halkla ilişkiler aracıdır. Duyurumla, kurum, sponsorluk faaliyeti ile medyada haber olarak yer alarak gündemde kalır ve ilgi çeker.

Sponsorluk ve Olaya Dayalı Pazarlama: Kurumlar, yarattıkları özel olaylarla, (basın toplantıları, yıldönümü kutlamaları, yarışmalar, fabrika gezileri, festivaller, şenlikler vb. programların örgütlenme, planlanma ve yönetilmesi vb. ) haber değerine bağlı olarak medyada kendilerinden söz ettirir. Özel bir olayın yaratılması, uygulanması ve gerekli işbirliğinin sağlanması olarak ele alınan sponsorluk, iletişim araçlarını pekiştiren bir rol oynar. Olaya dayalı pazarlamayı, sponsorluktan ayrılan özellikler şunlar: Amaç ürün satışını geliştirmek ve gerçekleştirmek; söz konusu olayı çoğunlukla bir kereliğine gerçekleştirmek. Sponsorluk ise amaçları yerine getirme açısından süreklilik içinde planlanır.

Sponsorluk ve Amaca Dayalı Pazarlama: Amaca dayalı pazarlama, kurumun toplumsal değeri olan bir neden ya da konu ile ilgili desteğini mesajında işlemesi ve bu süre içinde satıştan elde edilen gelirin bir kısmını, söz konusu neden ya da konu ile ilgili kurum ya da kuruluşlara bağışlamasıdır. Amaca dayalı pazarlama ve sponsorluk, kurumun toplumsal sorumluluğunu vurgulama ve imaj oluşturma amaçları için kullanılır. Amaca dayalı pazarlama, kuruma gelir getirici bir değişim öngörürken, sponsorlukta gelir getirici bir değişim amaçlanmaz.

Sponsorluk çeşitlerini sıralayıp açıklamak

Başlıca sponsorluk alanları şunlardır: Spor Sponsorluğu, Sanat ve Kültür Sponsorluğu, Eğitim / Sağlık / Çevre Sponsorluğu, Macera / Seyahat Sponsorluğu.

Uygun sponsorluk seçiminin nasıl olabileceğini açıklamak

Sponsorluk için amaç oluşturmak, sponsorluk sonucunda başarının anahtarıdır. Belirlenmiş amaçlara ve hedef kitleye göre uygun sponsorluk seçilerek, sponsorluk anlaşması yapılmalıdır. Yapılan sponsorluğun sonucunun değerlendirilmesi, daha sonra yapılacak sponsorluklar açısından önem taşır.

Test Soruları

1. Sponsorluğun ne olduğu konusunda aşağıdaki açıklamalardan hangisi tanımda yer almaz?

a. Sponsorluk, reklam gibi doğrudan doğruya satın almayı güdüleyen, bunun için kitle iletişim araçlarını kullanan bir etkinliktir
b. Sponsorluk bir kurumun, kurum imajını artırma, marka farkındalığını yükseltme ya da satışlarını uyararak kurum hedeflerini desteklemek için bir düzenlenen bir olay ya da etkinliğin masraflarının üstlenilmesidir
c. Sponsorluk kurumun, kurumsal ve pazarlama amaçlarına yönelik, katılmakta yarar gördüğü olay ve etkinliklere para vererek ya da malzeme sağlayarak destek olmasıdır
d. Sponsorlukla kurumların yarar görüp hedeflerine ulaşmaları diğer iletişim araçlarıyla uyumlu kullanılmasına bağlıdır
e. Sponsorluk, halkla ilişkiler çerçevesinde, toplumsal sorumluluk bağlamında, toplumun eğitim, sanat, kültür, spor vb. ) gelişimine destek vermektir.

2. Aşağıdakilerden hangisi bir sponsorluk faaliyetidir?

a. Kuruluşun gereksinimi olan bir yere bağışta bulunması
b. Kuruluşun karşılık beklemeden yardımda bulunması
c. Kuruluşun korunmaya muhtaç bir aileyi korumaya alması
d. Kuruluşun, tv, film, radyo gibi araçlarla yayınlarda bulunması
e. Kuruluşun ticari yarar sağlayacağı bir olayı desteklemesi

3. Aşağıdakilerden hangisi sponsorluğun gelişim nedenlerinden değildir?

a. İçki ve sigara reklamlarına yasal engeller
b. Sponsorluktan ticari kazanç elde edilmesi
c. Boş zamanların artmasıyla oluşan yeni fırsatlar
d. Sponsorluğun medyada geniş yer alması
e. Reklam yapım ve yayın fiyatlarının yüksek oluşu

4. Sponsorluk teklifini kim yapar?

a. Medya yöneticisi
b. Sponsor olan taraf
c. Sponsor olunan taraf
d. Halkla ilişkiler yetkilisi
e. Aracı kurum yöneticisi

5. Aşağıdakilerden hangisi sponsorluğun amaçlarından değildir?

a. Medyada yer almak
b. Marka bilinirliği ve farkındalığını arttırmak
c. Marka konumlandırmak
d. Heyecan yaratmak
e. Toplumsal sorumluluğu yerine getirmek

6. Aşağıdakilerden hangisi, kuruluşun sponsor olmada kurumsal amacı değildir?

a. Marka bilinirliğini geliştirmek
b. Kuruma ilişkin farkındalığı artırmak
c. Kurum imajını desteklemek ya da değiştirmek
d. Toplumsal paydaşlarla iletişimi güçlendirmek
e. Medyada yer almak

7. Sponsor olunmada pazarlama amaçlarından marka bilinirliği ve farkındalığını artırmak için kurum nasıl bir çalışma yapar?

a. Kurum imajını destekler ya da değiştirir
b. Kurum adı ile mal ya da hizmetin birlikte anılmasını sağlar
c. Ortaklar, yatırımcılar, çalışanla, tüketicilerle iletişim güçlendirilir
d. Etkinliğe katılan kanaat önderleri, kilit görevlerde bulunan kişilerin konukseverlikle etkilenmesi sağlanır
e. Sponsor olunan etkinlik, iyi niyet taşımasıyla pazarlama amaçlarına yararlı olur

8. Aşağıdakilerden hangisi kurumun sponsorluğa verdiği öneme göre sponsorluk biçimidir?

a. Planlanmış sponsorluk
b. Profesyonel sponsorluk
c. Ortak sponsorluk
d. Klasik sponsorluk
e. Yarı profesyonel sponsorluk

9. Profesyonel sponsorlar sponsorluk etkinliğine hangi amaçla katılır?

a. Sponsorluk sonucunun kendilerine yarar getireceğine inanmalarına bağlı olarak
b. Sponsor olunan etkinliğe doğrudan isim haklarını vermelerine bağlı olarak
c. Yeni sponsorluk alanının kendilerinin belirlemesine bağlı olarak
d. Ürettikleri mal ya da hizmet alanına bağlı olarak
e. Toplumsal ve kurumsal yarar sağlayacaklarına inanmalarına bağlı olarak

10. Sponsorluğun başarı ya da başarısızlık ölçüsü hangi yönteme göre değerlendirilemez?

a. Etkinliğin iletişim etkinliğini ölçme araştırması
b. Etkinliğin medyada dağılım ölçüsünün araştırılması
c. Etkinliğe katılanlara anket uygulaması
d. Etkinliğin kuruluşun imajına katkıda bulunup bulunmadığının araştırılması
e. Etkinliğin kuruluşun mal ya da hizmetinin satışına katkıda bulunup bulunmadığının araştırılması.

Yaşamın İçinden

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1.
Bu Yönetmeliğin amacı, gerçek ve tüzel kişilerin; federasyonlara, gençlik ve spor kulüplerine, sporculara, gençlik ve spor tesisleri ile faaliyetlerine sponsor olmaları ve reklam vermeleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2.
Bu Yönetmelik, sponsorluk yapacak veya reklam verecek gerçek ve tüzel kişiler ile sponsorluk ve reklamlardan istifade edecek federasyonları, gençlik ve spor kulüplerini, sporcuları, yerel yönetimleri, kamu kurum ve kuruluşlarını, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesini ve Paralimpik Komitesini kapsar.

Dayanak

Madde 3.
Bu Yönetmelik, 21. 5. 1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 5105 sayılı Kanunla değişik Ek 3 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4.
Bu Yönetmelikte geçen;
- Genel Müdürlük: Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünü,
- Genel Müdür: Gençlik ve Spor Genel Müdürünü,
- Federasyon: Özerk veya özerk olmayan spor federasyonları ile Türkiye Futbol Federasyonunu,
- İl Müdürlüğü: Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerini,
- Gençlik ve Spor Kulübü: Genel Müdürlük, federasyonlar veya il müdürlüklerince tescilleri yapılan faal gençlik ve/veya spor kulüplerini,
- Sporcu: Federasyonlar veya il müdürlüklerince tescilleri yapılan faal ferdi veya takım sporcularını,
- Gençlik ve Spor Tesisi: Kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, gençlik ve spor kulüplerine ait olup Genel Müdürlükçe yapımı uygun görülen ve projesi tasdik edilen gençlik ve spor tesisleri ile ikmali, bakımı ve onarımı uygun görülen gençlik ve spor tesislerini,
- Gençlik ve Spor Organizasyonu: Genel Müdürlük, federasyonlar, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi, Paralimpik Komitesi ile gençlik ve spor kulüplerinin yıllık faaliyet programlarında yer alan ulusal veya uluslararası her seviye ve branştaki müsabaka, kamp, kurs, seminer, v. b. gençlik ve spor faaliyetlerini,
- Sponsorluk: Bu Yönetmelik kapsamındaki alanlara gerçek veya tüzel kişilerce, dolaylı olarak ticari fayda sağlamak ya da sosyal sorumluluklarını yerine getirmek amacıyla iletişim olanakları karşılığında ayni ve/veya nakdi destekte bulunulmasını,
- Sponsorluk Alan: Bu Yönetmelik kapsamında hizmet, tesis ve faaliyetleri desteklenen kişi, kurum ve kuruluşları,
- Sponsor: Gençlik ve spor tesisleri ile organizasyonlarına, federasyonlara, gençlik ve spor kulüplerine, sporculara; ayni ve/veya nakdi desteklerle sponsorluk yapan gerçek ve tüzel kişileri,
- Reklam: Bir ürün, marka veya hizmetin çeşitli iletişim olanaklarını kullanarak ticari yönden tanıtılmasını sağlayan gerçek veya sanal ortamdaki yazı, resim, amblem v. b. şekilleri,
- Belge: Sponsorluk ve reklam hizmet ve işlemlerine ilişkin belgeleri,
- Nakdi Destek: Sponsor tarafından sponsorluğu alana yapılan parasal ödemeyi,
- Ayni Destek: Sponsorluk konusu işle ilgili sponsor tarafından yapılan belgelendirilmiş mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaları, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Esas Hükümler

Sponsorluk Alanları

Madde 5.
Ulusal veya uluslararası gençlik ve spor hizmet ve faaliyetlerini desteklemek amacıyla gerçek ve tüzel kişiler aşağıda belirtilen alanlarda sponsorluk yapabilirler.
a. Genel Müdürlüğün yıllık faaliyet programında yer alan ulusal veya uluslararası gençlik ve spor organizasyonları,
b. Sporcuların transfer bedelleri hariç olmak üzere spor kulüpleri ile federasyonların yıllık programlarında bulunan eğitim ve altyapı faaliyetleri gibi sporun yaygınlaştırılması ve sporcuların desteklenmesine yönelik resmi sportif faaliyetleri,
c. Kamu kurum ve kuruluşları ve yerel yönetimler ile spor kulüplerine ait gençlik ve spor tesislerinden Genel Müdürlükçe uygun görülenlerin yapımı, ikmali, bakımı ve onarımı,
d. Federasyonların veya spor kulüplerinin sportif hizmet ve faaliyetlerinin yürütülebilmesi için gerekli olan spor organizasyonları ile sportif araç, gereç ve malzemelerin temini,
e. Ferdi lisanslı sporcuların, Genel Müdürlük veya federasyonlarca ferdi olarak katılmalarına izin verilen ulusal veya uluslararası organizasyonları,
f. Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ile Paralimpik Komitesinin sportif faaliyetlerine ilişkin hizmetleri.

Gençlik ve Spor Hizmet ve Faaliyetlerine İlişkin Sponsorluk Esasları

Madde 6.
Genel Müdürlük, federasyonlar, gençlik ve spor kulüpleri, ferdi lisanslı sporcular, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ve Paralimpik Komitesinin faaliyetleri ile ilgili olarak aşağıda belirtilen konularda yapılacak harcamalar, sponsorluk harcaması sayılır.
a. Ulaşım harcamaları,
b. İaşe ve ibate harcamaları,
c. Ödüller ve promosyon ürünleri harcamaları,
d. Reklam ve tanıtım harcamaları,
e. Kırtasiye harcamaları,
f. Sağlık ve sigorta harcamaları,
g. Malzeme, araç ve gereç alımı ile kiralama harcamaları,
h. Tesis kiralama harcamaları,
i. Genel Müdürlükçe uygun görülen organizasyonla ilgili diğer harcamalar.

Gençlik ve Spor Tesislerinin Sponsorluk Esasları

Madde 7.
Gençlik ve spor tesislerinin yapımı ile ilgili her türlü proje Genel Müdürlük tarafından onaylandıktan sonra uygulamaya esas kabul edilir. Bu yapıların ruhsat, yapı kullanma izin belgeleri ve diğer teknik işlemler, esas olarak sponsorlar veya görevlendireceği kişi veya kurumlarca ya da uygun görülmesi halinde

Genel Müdürlükçe takip edilip sonuçlandırılır. Gençlik ve spor tesislerinin yapımı, ikmali, bakımı ve onarımları ile ilgili kesin hesap, tasfiye, geçici ve kesin kabul işlemleri ile ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluşlarca hazırlanan belgeler Genel Müdürlükçe incelenip, uygun görülmesi halinde işlerlik kazanır. Yapılacak inşaatların teknik kontrolü ile teknik denetimi sponsorlarca uzman kişi, kurum veya kuruluşlara yaptırılır. Bu kişi, kurum veya kuruluşlar tarafından hazırlanan mali ve teknik belgeler 30 gün içerisinde Genel Müdürlüğe gönderilir.

Bir sözleşmeye dayalı olarak devam ettirilen yapım, ikmal, bakım ve onarım işlerinde mevcut sözleşmelere uygunluk içerisinde yüklenicilerin muvafakati alınarak sponsorluk hakkı verilebilir. Yıllara sâri yapım, ikmal, bakım ve onarım işlerinde her yılın sonu itibari ile yapılan imalat miktarları esas kabul edilerek harcama belgeleri düzenlenir. Gençlik ve spor tesislerine sponsorluğun nakdi yapılması halinde yürürlükteki mevzuata göre işlem yapılır. Sözleşme Yapılması ve Sözleşmede Yer Alacak

Hususlar

Madde 8.
Sponsorluk alan ile sponsorlar arasında her iki tarafın hak ve yükümlülüklerini içeren yazılı sözleşme yapılması zorunludur. Sponsorlarla sözleşme yapmaya sponsorluk hizmetini alan kişi, kurum veya kuruluş yetkilidir. Sponsorlarla yapılacak sözleşmelerde;
a. Sponsorun adı, soyadı veya kanuni unvanı,
b. Sponsorun ikametgah ve işyeri adresi,
c. Sponsorun bağlı bulunduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası,
d. Sponsorluğun konusu,
e. Sponsorluk bedeli,
f. Faaliyetin veya tesisin yapımı, ikmali, bakımı ve onarımına ilişkin uygulama programı, başlama bitiş tarihleri ve yeri,
g. Sponsorluğun başlama ve bitiş tarihleri,
h. Sponsorluk alanın hak ve yükümlülükleri,
i. Sponsorun hakları ve mücbir sebepler dışındaki yükümlülükleri,
j. Sponsorun taahhüt ettiği işle ilgili olarak varsa üçüncü şahıslarla yaptığı ya da yapacağı anlaşmalara ilişkin bilgi ve belgeler,
k. İhtiyaç duyulabilecek diğer hususlar,
l. Anlaşmazlıkların nerede ve ne şekilde çözümleneceği,
m. Sözleşmenin kaç maddeden ibaret olduğu, tarih, imza eden kişilerin adı, soyadı ve unvanı, belirtilir.

Sponsorlara Verilebilecek Haklar

Madde 9.
Sponsorlara, ulusal ve uluslararası federasyonların reklam ve sponsorlukla ilgili hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla;
a. Faaliyet veya tesisin isim hakkı,
b. Her türlü reklam ve tanıtım hakları, verilebilir.

Ayniyat İşlemleri

Madde 10.
Sponsorlarca verilen demirbaş malzemelerin (ödül olarak verilenler hariç) ayniyat işlemlerinde, sponsorluğu alanın tabi olduğu mevzuat hükümleri uygulanır.

Sponsorların Koordinasyonu

Madde 11 .
Organizasyon veya tesislerle ilgili olarak birden fazla sponsorla sözleşme yapılabilir. Bu durumda sponsorluk alan, sponsorlar arasında koordinasyon ve uyumu sağlayıcı gerekli tüm tedbirleri alır.

Sponsorlukla İlgili Kısıtlamalar

Madde 12 .
Aşağıda belirtilen konularda faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişiler sponsorluk yapamazlar.
a. Genel ahlak ve adaba aykırı, zararlı ve kötü alışkanlıkları özendirici faaliyette bulunanlar,
b. Kamu ihalelerine katılmaktan yasaklananlar,
c. İlgili mercilerce hileli iflas ettiğine karar verilenler,
d. Sponsorluk yapan ancak taahhüdünü yerine getirmeyen veya eksik yerine getirenler,
e. Vergi ve SSK prim borcu olanlar.

Sponsorluk ve Reklam Alınmasında Uyulacak Hususlar

Madde 13.
Sponsorluğa konu hizmet ve işle ilgili taahhüt edilen sponsorluk bedeli, sponsor tarafından bizzat harcanabileceği gibi, taahhüt ettiği sponsorluk bedelini, sponsorluğu alanın hesabına da yatırabilir. Sponsorluğu alan tarafından gelir kaydedilen bu tutara ilişkin harcamalarda ise, sponsorluğu alanın tabi olduğu mevzuat hükümleri uygulanır.

Gençlik ve spor kulüplerine yapılan harcamaların sponsorluk harcaması olarak kabul edilebilmesi için sponsorluk alan kulübün bağlı olduğu federasyonun liglerine veya resmi müsabakalarına katılması şartı aranır. Federasyonlara, gençlik ve spor kulüplerine, sporculara, gençlik ve spor tesisleri ile faaliyetlerine yapılacak harcamalara ilişkin belgeler Genel Müdürlüğün kontrol ve tasdikine tabidir. Genel Müdürlükçe tasdik edilmeyen harcamalar gider olarak kabul edilmez. Genel Müdürlükçe tasdik edilen harcamalara ilişkin belgelerin birer örneği Genel Müdürlükçe muhafaza edilir. Gençlik ve spor tesisleri için yapılacak yapım ve ikmal işleri ile 2004 yılı için bir trilyon TL (1. 000. 000. 000. 000. -TL)’nin üzerindeki, sonraki yıllar için ise bu rakamın Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından belirlenen yıllık Toptan Eşya Fiyat Endeksi değişim oranı ile çarpımı sonucu elde edilen tutarı aşan bakım ve onarım işlerine ilişkin harcamalar, ayrıca yeminli mali müşavirlerce de tasdik edilir. Mali müşavirlerce gerçeğe aykırı belge tasdik edildiğinin tespiti halinde, bu işlemi gerçekleştiren mali müşavirler tasdikin kapsamı ile sınırlı olmak üzere ziyaa uğratılan vergilerden ve kesilecek cezalardan sponsorla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olur, ayrıca bu husus ilgililer hakkında disiplin kovuşturmasını teminen Maliye Bakanlığına ve bağlı bulunulan oda başkanlığına bildirilir.

Sporcular ile gençlik ve spor kulüpleri, ulusal veya uluslararası gençlik ve spor faaliyetlerinde sponsorluktan yararlanabilir ve reklam alabilirler. Sponsorluk ve reklam alınmasında ulusal ve uluslararası federasyonların kuralları geçerlidir. Ferdi sporcuların sponsorluk ve reklam almaları, ilgili federasyonun iznine tabidir. Reklamlar, ilgili spor dalının bağlı olduğu uluslararası federasyonlar tarafından izin verilen şekil ve ölçülere uygun olmalıdır.

Sponsorların iş ve işlemleri ile reklamlarda kamu düzenini bozucu, siyasi, etnik dil, din, ırk, mezhep, cinsiyet ayrımı yapan, genel ahlak ve adaba aykırı, zararlı ve kötü alışkanlıkları özendirici, kanunlarla yasaklanmış yazı, logo, amblem ve benzeri işaretler kullanılamaz. Sponsorluk sözleşmelerine veya reklam alınmasında uyulacak hususlara riayet edilmemesi halinde sözleşme iptal edilir. Varsa idare zararının tahsili için hukuki işlem yapılır. Ayrıca bu husus Maliye Bakanlığı ile ilgilinin bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat

Madde 14 .
13. 9. 2001 tarihli ve 24522 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

Madde 15 .
Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 16.
Bu Yönetmelik hükümlerini Gençlik ve Spor Genel Müdürü yürütür.
Kaynak: Http://www. gsgm. gov. tr/­

Cevap Anahtarı

Yanıtınız yanlışsa doğrusunu öğrenmek, yanıtınız doğru ise pekiştirmek için Yanıt Anahtarı yanında belirtilen bölümleri tekrar gözden geçirin.
1. a – “Sponsorluk Nedir?”
2. e – “Sponsorluk Nedir?”
3. b – “Sponsorluğun Gelişimi”
4. c – “Sponsor Olma Biçimleri”
5. d – “Neden Sponsor Olunur?”
6. a – “Neden Sponsor Olunur?”
7. b – “Neden Sponsor Olunur?”
8. e – “Sponsor Olma Biçimleri”
9. d – “Sponsor Olma Biçimleri”
10. c – “Sponsorluğun Değerlendirilmesi”

Sıra Sizde Cevap Anahtarı

Sıra Sizde 1

Sponsorluk, halkla ilişkiler gibi, toplumla yakın bir iletişim kurarak, hedef kitlede kuruma karşı güven duygusu yaratır, kurumun itibarını ve ününü sürdürmesine katkı sağlar. Bir halkla ilişkiler aracı olan ‘duyurum’ haber alma değerine göre, kuruluşla ilgili bir haberin kitle iletişim araçlarında bedel ödemeden haber, makale, röportaj biçiminde yer almasını sağlar.

Sıra Sizde 2

Her ikisinde de, kurumların haber değerine bağlı olarak, özel olay yaratarak medyada kendilerinden söz ettirme fırsatı yakalar. Her ikisinde de, mal ya da hizmeti sanat ya da spor olayları ile ilişkilendirir, olaylar ile iletişim amaçları arasında bağlantı kurar, kurumsal imaja ve satışlara zemin hazırlayıcı fırsatlar yaratır ve medyada özel tüketici grupların dikkatini çekmek için olanaklar sunar.

Olaya dayalı pazarlamanın, sponsorluktan ayırt edici özelliği, ürün satışını geliştirmek ve gerçekleştirmek amacı taşır. Olaya dayalı pazarlama da söz konusu olay çoğunlukla bir kereliğine gerçekleştirilirken, sponsorluk amaçları yerine getirme açısından süreklilik içinde planlanır.

Sıra Sizde 3

Amaca dayalı pazarlama ve sponsorluk, kurumun toplumsal sorumluluğunu vurgulama ve imaj oluşturma amaçları için kullanılır. Ancak amaca dayalı pazarlamada, kuruma gelir getirici bir değişim söz konusuyken, sponsorluğun böyle bir hedefi yoktur.

Sıra Sizde 4

İçki ve Sigara Reklamlarına Yasal Engeller, Reklam Yapım ve Yayın Fiyatlarının Yüksek Oluşu, Geleneksel Medyadaki Verimsiz Durum, Sponsorluğun Medyada Geniş Yer Alması, Boş Zamanların Artmasıyla Oluşan Yeni Fırsatlar, Sponsorluğun Başarısını Kanıtlaması.

Sıra Sizde 5

Bu bir araştırma konusu. Gazete, dergi ve internetten hangi kuruluşların, hangi spor etkinliğine sponsor olduğuna ilişkin bilgi bulabilirsiniz. Gerekçelerini araştırarak konuya ilişkin bilginizi pekiştirin

Sıra Sizde 6

Bu bir araştırma konusu. Kuruluşların ve hangi etkinliklere sponsor olduklarını görebilirsiniz. O kuruluşların etkinliğe niçin destek olduklarını araştırırsanız, bilgi dağarcığınızı daha da pekiştirebilirsiniz.

Sıra Sizde 7

Gazete, dergi ve internetten hangi kuruluşların, hangi etkinliklere sponsor olduğuna ilişkin bir araştırma yapabilirsiniz. Bu da bu konuya ilişkin bilginizi pekişmesini sağlayacaktır.

Sıra Sizde 8

Gazete, dergi ve internetten araştırma yapabilirsiniz. Bulgularınız bu konuya ilişkin bilginizi pekişmesini sağlayacaktır.

Sıra Sizde 9

Kurumsal ve Pazarlama olmak üzere ikiye ayrılır.

Sıra Sizde 10

Kuruma İlişkin Farkındalığı Arttırmak, Kurum İmajını Desteklemek ya da Değiştirmek, Toplumsal Paydaşlarla İletişimi Güçlendirmek, Medyada Yer Almak.

Sıra Sizde 11

Marka Bilinirliği ve Farkındalığını Artırmak, Marka Konumlandırma

Sıra Sizde 12

Kurumun Sponsorluğa Verdiği Öneme Göre: Pasif Sponsorluk, Planlanmış Sponsorluk, Aktif Sponsorluk.

Sponsor Sayısına Göre: Ana Sponsor, Ortak Sponsor.

Sponsorluk Türüne Göre: Profesyonel Sponsorluk, Profesyonel Sponsorluk, Klasik Sponsorlar

Sıra Sizde 13

Sponsorlukla Amaçlara Ulaşma Olasılığı, Sponsorluğun İmaj Yaratabilme Olasılığı, Kuruluş İle Sponsorluk Faaliyeti İlişkisi, Medyada Yer Alma Fırsatı, Mali Durum, Hedef Kitle Analizi, Rekabet, Yönetici Tercihi

Yararlanılan ve Başvurulabilecek Kaynaklar

Akyürek, Rüveyde (1998). Sponsorluk Planlaması, Anadolu Ü. , ESBAV Yay. No: 135, Eskişehir.
Collord, John (1996). “Sponsorship”, Public Relations In Practice. (Ed. Anne Gregory), Kogan Page Ltd. , London.
Crimmins, James ve Martin Horn (1996). “Sponsorship From Management ego trip to Marketing Success”, Journal of Advertising Research, July / August.
Crowley, Martin G. (1991). “Prioritising the Sponsorship Audience” Martin G. Crowley, European Journal of Marketing, Vol. 25, No:11.
Duerst, Mark (1990). “Destekleme Faaliyetleri” Medya, C. 3, S. 10, Ekim.
Gardner, Paula Merly ve Schuman Joel Philip (1987). “Sponsorship: An Important Component of the Promotion Mix”, Journal of Advertising, S. 16, No:1.
Javalgi, Rajshekhar, M. Traylor, A. Gross ve E. Lappman (1994). “Awareness of Sponsorships and Corporate Image”, Journal of Advertising, C. 23, No:4.
Meenaghan, John A. : “Commercial Sponsorship”, European Journal of Marketing, Special Issue, 7.
Meenaghan, Tony (1991). “The role of Sponsorship in the Marketing Communications Mix”, International Journal of Marketing, C. 10, S. 1.
Meenaghan, Tony (1991). “SponsorshipLegimising the Medium”, European Journal of Marketing, Vol. 25, No:11.
Monk, Keith V. (1990). “Destekleme, Onaylatma, Tanıtım”, Çev: Dinç Erginer, Medya, C. 3, S. 11, Kasım.
Okay, Aydemir (1998). Halkla İlişkiler Aracı Olarak Sponsorluk, Epilson Yay. , İstanbul.
Sleight, Steve (1989). Sponsorship What it is and How to use it, McGraw Hill Book Co.
Tapan, Sema ve Perran Akar (1996). Pazarlama İletişimi, (Ed. Yavuz Odabaşı), Anadolu Ü. AÖF Yay. , Eskişehir.
Ukman, L. (1984). “The Special Event: Finding its Niche”, Public Relations Journal, June.
Uztuğ, Ferruh (1997). “Olaya Dayalı Pazarlama (Event Marketing), Anadolu Ü. AÖF Dergisi, C. 2 Kış, S. 2.
Witcher, Barry ve Diğerleri (1991). “The Link Between Objectives and Function in Organizational Sponsorship”, International Journal of Advertising, Vol. 10.