Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
21.08.2014
Ders: Sermaye Piyasası ve Finansal Kurumlar      Ünite 5      26 Temmuz 2011 Ara     

05. Türev Finansal Piyasalar

Ses Klibi: Bu ses klibini oynatabilmek için Adobe Flash Player (Version 9 veya üzeri) gereklidir. Güncel versionu indirmek için buraya tıkla Ayrıca tarayıcında JavaScript açık olmalıdır.

Türev Finansal Piyasalar

Günümüzde, Bretton Woods sisteminin 1970′li yıllarda sona ermesinden sonra ortaya çıkan ve risklerin yönetiminde kullanılan türev ürünlerin önemi ve işlem hacimleri giderek artmaktadır. Türev ürünler; vadeli sözleşmeleri, gelecek sözleşmelerini, opsiyonları ve swapları içermektedir. Bu ünitede, söz konusu türev ürünlerin tanımları, özellikleri ve türev piyasalarının işleyişi üzerinde durulacaktır.

Bu üniteyi tamamladığınızda aşağıdaki soruları yanıtlayabileceksiniz:
- Türev ürün nedir? Türev piyasalarının özellikleri nelerdir?
- Türev ürün hangi amaçla ve kimler tarafından kullanılmaktadır?
- Vadeli işlem sözleşmelerinin özellikleri nelerdir?
- Gelecek sözleşmelerinin özellikleri nelerdir?
- Opsiyon sözleşmelerinin özellikleri nelerdir?
- Swap piyasaları ve swap sözleşmelerinin özellikleri nelerdir?
- Türkiye’de türev piyasaların özellikleri nelerdir?

Barings Bank

Türev ürünler, riskten korunma aracı olarak kullanılmalıdır. Spekülatif veya yanlış amaçlarla kullanıldıklarında, büyük zararlara neden olabilmektedir. Bunun en çarpıcı örneklerinden birini, Barings Bank’ın iflası oluşturmaktadır.

26 Şubat 1995′te, İngiltere’nin en eski bankalarından biri olan ve Elizabeth II tarafından kullanıldığı için Kraliçe’nin bankası olarak da bilinen Barings Bank, iflasını açıkladı. Bankanın, Singapur’daki işlemcisi Nick Leeson, futures ve opsiyon piyasalarında yaptığı riskli işlemler nedeniyle, 1.4 milyar S kaybetti.

Nick Leeson, bankanın en başarılı ve popüler işlemcilerinden biriydi. Leeson, 1992yılında Barings Bank’ın Singapur şubesine transfer oldu ve tek başına, 1 yıl içinde, bankanın kârının %10′u kadar bir tutar olan 10 milyon £ kar etti. Bunun üzerine, 50.000 £ maaşı olan Leeson, Banka yönetimi tarafından 130.000 £ primle ödüllendirildi. Ayrıca, yönetimin güvenini kazandı ve yetkileri artırıldı.

Nick Leeson, Simex (Singapore International Monetary Exchange) ve OSE (Osaka Stock Exchange) borsalarında, Nikkei 225 endeksi üzerine düzenlenen futures sözleşmelerini, bir borsada düşük fiyattan alıp, eşanlı olarak diğer borsada yüksek fiyattan satıyordu. Fakat 17 Ocak 1995 tarihinde, Japonya’nın Kobe kentinde olan deprem sonrasında borsalarda yaşanan düşüşler, Leeson ‘ın beklentilerinin tam tersiydi. Çünkü Leeson, borsalardaki düşüşlerin geçici olacağını ve kısa bir süre sonra yükseleceğini düşünüyordu. Bu nedenle, Nikkei 225 endeksi üzerine yazılan endeks futures sözleşmelerinden çok sayıda satın almıştı. 1995 Şubat ayında, Leeson, yaklaşık 61.000 adet sözleşmeden oluşan, 7 milyar $’lık bir pozisyona sahipti. Borsalarda endekslerin düşmeye devam etmesiyle, Banka, tamamlama teminatı çağrılarını (margin call) karşılayamaz duruma geldi. Barings Bankası, Tokyo ve Londra borsalarına tamamlama teminatları için Barings Singapur şubesine Ocak ve Şubat ayında 835 milyon $ göndermişti. Bu tamamlama teminatları, sermayesi sadece 635 milyon $ olan Barings Bank’ın iflasına neden oldu. Barings Bank’ın hissedarları, 1 milyar $ kaybettiler. Sonunda, Barings Bank, sembolik bir bedel olan 1 £ ‘la ABN-Amro’ya satıldı.

Leeson, İngiltere’ye giderken Frankfurt’ta tutuklandı. Daha sonra, suç işlediği ülkeye, yani Singapur’a iade edildi ve 6.5yıl hapis cezası aldı. Temmuz 1995′te Nick Leeson, iyi hali nedeniyle hapishaneden salıverildi. Hapishanedeyken kansere yakalanan ve karısı tarafından terk edilen Leeson, yaşadıklarını bir kitapta topladı. Bu kitap daha sonra, Ewan Gregor ve Anna Frield’ın oynadığı bir filme konu oldu.

Anahtar Kavramlar

- Türev ürünler
- Türev Piyasalar
- Vadeli Sözleşmeler
- Gelecek Sözleşmeleri
- Başlangıç ve Tamamlama Teminatı
- Takas Odası
- Swap Sözleşmeleri
- Faiz Swapı
- Para Swapı
- Opsiyon Sözleşmeleri
- Satın Alma ve Satma Opsiyonu
- Kullanım Fiyatı
- Opsiyon Primi

İçindekiler

Bağlantı Türev Piyasalar
Bağlantı Türev Ürünlerin Kullanım Amaçları
Bağlantı Vadeli İşlem Piyasaları
Bağlantı Gelecek (Futures) Piyasaları
Bağlantı Opsiyon (Option) Piyasaları
Bağlantı Takas (Swap) Piyasaları
Bağlantı Türkiye’de Türev Piyasalar
Bağlantı Özet
Bağlantı Test Soruları
Bağlantı Yaşamın İçinden
Bağlantı Başvuru Kaynakları

Bir Cevap Yazın

*