04. Perakende Mağazalarda Finansal Yönetim

Son yıllarda finans alanında yaşanan gelişmeler, finansal piyasaların küreselleşmesi, paranın zaman değerinin daha iyi anlaşılması, finansal kurumların ve araçların çeşitliliğinin artması finansal yönetimin önemini daha da artırmıştır. İşletmelerde üretim ve pazarlama faaliyetleri kadar finansal yönetim de önemli bir uğraş alanı olmuştur. Finansal kararların isabetli ve başarılı olması işletmelerin performansında doğrudan etkili olmaktadır. Bu nedenle en üst düzeyde yöneticilerden en alt çalışanlara kadar finans alanında bilgi sahibi olmak son derece önemlidir.

Amaçlarımız

Bu üniteyi tamamladıktan sonra;
- Perakende mağaza yönetiminde finansal yönetimin önemini belirtmek,
- Finansal yönetimin fonksiyonlarını ve işletme faaliyetleri ile ilişkilerini açıklamak,
- Finans yöneticisinin görevlerini tanımlamak,
- Temel finansal tabloların neler olduğunu sıralamak ve bu tabloları kullanarak işletmenin performansını ölçmek,
- Mağaza yönetiminde gerekli olabilecek hesaplamaları yapmak için gerekli bilgi ve becerilere sahip olacaksınız.

Örnek Olay

Işık A.Ş.

Işık AŞ, elektrik ve elektronik malzemeleri üretimi ve pazarlaması yapan 30 yıllık geçmişe sahip bir firmadır. Başlangıçta aile üyelerinden oluşan küçük bir işletme iken zaman içerisinde gelişimini sürdürmüş, sadece satış değil aynı zamanda üretim işine de girmiştir. 10 yıl önce artan iç ve dış rekabet karşısında zorlanmaya başlayan işletme, yönetim anlayışında değişime gitme zorunluluğu hissetmiştir. Öncelikle kurumsal bir yapı oluşturulmuş, işletme anonim şirkete dönüştürülmüş, sermaye artırımına gidilmiş ve profesyonel yöneticiler istihdam edilmiştir. Pazarlama faaliyetlerini kolaylaştırmak için yurt genelinde aynı standartlarda satış mağazaları oluşturulmuş, tecrübeli satış elemanları ve ürün çeşitliliği ile tanınan ve tercih edilen bir marka olmuştur. Tüm bu olumlu gelişmelere rağmen, işletme sürekli nakit sıkıntısı çekmekte, borçlarını ödemekte zorlanmakta, elde edilen kâr işletme sahiplerini tatmin etmemektedir.

Bunun üzerine işletme genel kurulu toplanarak bu soruna bir çözüm bulma arayışına girmiştir. Yapılan tartışmalarda işletmenin üretim kalitesinin, satışlarının iyi olmasına rağmen finansal yönetimin yeterli olmadığı sonucuna varılmış ve alanında uzman, başarılı bir finans yöneticisinin göreve gelmesi kabul edilmiştir. Göreve yeni başlayan finans yöneticisi önce işletmenin mevcut durumunu analiz ederek, sorunları tespit etmiştir. Belirlediği sorunlar şunlardır: İşletmenin öz sermayesi yetersiz, borçları çok fazladır. Maliyet kontrolü yapılmamaktadır. Maliyetlerin net satışlara oranı çok yüksektir, ek olarak pazarlama ve yönetim giderleri çok yüksektir. Nakit yönetimi tek bir merkezden yapılmamakta, her mağaza bağımsız hareket etmektedir. Yatırımlar planlı yapılmamakta, gelişigüzel hazırlanmaktadır. İşletme bütçe hazırlamadığından gelecekteki nakit akışları konusunda tam bir belirsizlik yaşanmaktadır. Bazı malların devir hızları çok düşük, bazı malların ise kâr marjları çok düşüktür. Finans yöneticisinin yerinde siz olsanız bu sorunları çözmek için hangi önlemleri alırdınız?

Anahtar Kavramlar

- Finans
- Finansman
- Finansal Yönetim
- Finansal Tablolar
- Finansal Analiz
- Finansal Piyasalar
- Finans Matematiği

İçindekiler

- FİNANSIN KAPSAMI
- FİNANS YÖNETİCİSİNİN İŞLETME ORGANİZASYONUNDAKİ YERİ
- FİNANS YÖNETİCİSİNİN GÖREVLERİ
- FİNANSAL YÖNETİMİN AMACI
- FİNANSAL TABLOLAR
- STRATEJİK KÂR MODELİ
- FAİZ HESAPLAMALARI

FİNANSIN KAPSAMI

Son yıllarda ev hanımlarından işçilere, çiftçilerden genel müdürlere kadar hemen hemen herkesin önem verdiği konular arasında paranın yönetimi konusu ön sıralarda yer almaktadır. Günümüzde paranın kazanılması kadar, bu paranın en iyi şekilde kullanılması, değerlendirilmesi de önem kazanmıştır. Öyle ki belli miktarda parasal birikimi olanlar, başka bir geliri olmaksızın sahip olduğu parasal birikimi finansal piyasalarda değerlendirerek geçimini sağlayabilmektedir. Finansal piyasaların ve finansal araçların gelişimi devam ettiği sürece paranın yönetimi de her zaman gündemde olmaya devam edecektir.

Türkçeye İngilizceden geçmiş olan finans kelimesi para, fon, kaynak demektir. Finans kelimesinden türetilmiş olan finansman ise ihtiyaç duyulan paranın, fonun sağlanması, temin edilmesine karşılık gelmektedir. Finansal yönetim denildiğinde ise hem paranın sağlanması hem de sağlanan paranın en iyi şekilde kullanılması anlaşılmalıdır.

Daha geniş bir açıdan bakacak olursak, finans parayı yönetme sanatı ve bilimi olarak tanımlanabilir. Tüm insanlar ve organizasyonlar para kazanırlar, harcarlar ve tasarrufta bulunurlar. İnsanlar, finansı iyi anlarlarsa, kişisel finansal kararlarını daha iyi yöneterek kazançlı çıkarlar. Aynı şekilde, finansın iyi bilinmesi, kişilerin iş hayatında hem kendileri hem de çalıştığı kurumlar için faydalı olmalarına yol açar.

Finans nedir? Finansın kişilere ve işletmelere olan etkisini açıklayınız.

Finans, ekonomik sistem içerisinde birçok alanda kullanılan önemli bir fonksiyon haline gelmiştir. Finansın kapsama alanına giren konuları temel olarak iki ana başlıkta toplayabiliriz:

Kişisel Finans ve Yatırım

Kişiler sahip olduğu parasal birikimlerini en iyi şekilde değerlendirmek isterler. Daha önceleri kişilerin yatırım imkânları altın ve gayrimenkulle sınırlı iken, günümüzde birçok alternatif bulunmaktadır. Mevduat, hazine bonosu ve tahviller, hisse senetleri, yatırım fonları, türev ürünler paranın değerlendirilebileceği finansal yatırım araçlarıdır. Bu konuda uzmanlaşmış finansal danışmanlar, kişilere paralarını ne şekilde değerlendirebileceği konusunda tavsiyelerde bulunmaktadır. Finansal yatırım araçlarının işlem gördüğü piyasalara genel olarak finansal piyasalar denilmektedir. Finansal piyasalar para ve sermaye piyasaları olmak üzere iki başlık altında incelenebilir.

Para piyasaları bir yıla kadar vadeye sahip finansal araçların işlem gördüğü piyasalar olarak nitelendirilebilir. Bu piyasada bankalar, özel finans kurumları, sigorta şirketleri, factoring şirketleri gibi finansal kurumlar faaliyette bulunmaktadır.

Sermaye piyasaları denildiğinde ise, bir yıldan daha uzun süreli finansal işlemlerin yapıldığı piyasalar anlaşılmaktadır. Yatırım ve kalkınma bankaları, borsalar, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri, bireysel emeklilik şirketleri bu piyasada faaliyet gösteren kurumlardır.

İşletme Finansı

Finansal yönetim; finansal ya da finansal olmayan, özel ya da kamu, büyük ya da küçük, kâr amacı güden ya da kâr amacı gütmeyen tüm işletmelerde gereklidir. Finans yöneticileri, günlük finansal işlemler, planlama, müşterilere kredi tahsis etme, yatırım projelerini değerleme ve işletme faaliyetleri için gerekli fonları temin etme gibi görevleri yönetirler. Son yıllarda, ekonomideki değişim ve düzenlemeler finans yöneticilerinin görevlerini daha önemli ve karmaşık hale getirmiştir. Bu nedenle, işletmelerin üst düzey yöneticileri finans alanında uzmanlaşmış yöneticilerden oluşmaktadır.

Bu ünitede daha çok işletmelerde, finansal yönetim fonksiyonları konusunda açıklamalar yapılacaktır. Konulara bakış açımız daha çok genel ilkeler üzerinde olacaktır. Ayrıntılara girilmeyecek, finansal yönetimin genel prensip ve ilkeleri açıklanacaktır.

Finansal yönetimi öğrenmek perakende sektörü için neden önemlidir?

FİNANS YÖNETİCİSİNİN İŞLETME ORGANİZASYONUNDAKİ YERİ

Anonim şirketlerin sahibi hisse senedi sahipleridir. Hisse senedi sahiplerinin çeşitli hakları vardır: Kârdan pay alma, genel kurulda oy kullanma, yönetime katılma ve işletme sermaye artırımına gittiğinde öncelikli olarak yeni hisse senedi alma hisse senedi sahiplerinin temel haklarıdır. İşletme kararlarının alındığı genel kurulda hisse senedi sahipleri işletmenin yönetim kurulunu seçerler. Yönetim kurulu üyeleri, işletmenin genel müdürünü (CEO) tayin eder. Genel müdür, günlük faaliyetlerden ve yönetim kurulu tarafından belirlenen politikaların uygulanmasından sorumludur. Genel müdür düzenli aralıklarla yönetim kuruluna rapor vererek, onları bilgilendirir. Genel müdüre yardımcı olan sorumlulardan biri de finans yöneticisidir. Son yıllarda finans alanında yaşanan gelişmeler, finans yöneticisinin işletme içindeki önemini daha da artırmıştır. Finans yöneticisine verilen unvan ne olursa olsun, işletmenin organizasyon yapısı içerisinde finans yöneticisinin yeri, en yüksek karar alma ve yürütme organına yakındır.

Özellikle büyük işletmelerde, finans yöneticisi soyut bir kavram olarak düşünülmelidir. Bir işletmede yatırım ve finansal kararlar alan, bu kararlara etki ve katkıda bulunan herkes bir anlamda finans yöneticisidir. Bu nedenle büyük işletmelerde gerçekte birden fazla finans yöneticisi vardır. Üst düzey yöneticiler, yönetim kurulu üyeleri de gerçekte kilit finansal yöneticilerdir. Dolaylı bir şekilde de olsa pazarlamacılar, teknik elemanlar, planlamacılar hatta çalışanlar da finansal yönetimle ilgilenir. Küçük işletmelerde ise; finansal kararları, doğrudan işletme sahibi kendisi yürütür.