Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Ticari Bilgiler ve Belgeler      Ünite 1      1 Mart 2011 Ara     

01. Vergi ve Temel Kavramlar

Bir ülkenin en önemli gelir kaynaklarından biri olan vergiler, ülke içersinde faaliyet gösteren tüm gerçek ve tüzel kişileri ilgilendiren bunun yanında da ülkenin kamu harcamalarının finansmanında bir araç olarak kullanılan bir tür gelirdir. Bir ülkede alınan vergiler, kişilerin ve kurumların harcanabilir gelirlerini etkilediği için vergilerin bu unsurlar üzerindeki etkilerinin de bilinmesi gerekir. Bu nedenlerden dolayı vergilerin nasıl, kimlerden, ne kadar, ne zaman alınacağı vb. sorulara cevap veren yasal düzenlemelerin de bilinmesi gerekir. Bu ünitede, bu vergiler ve ilgili temel kavramlar verilmiştir.

Amaçlarımız

Bu üniteyi tamamladıktan sonra aşağıdaki sorulara yanıt verebilecek bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz:
– Vergi nedir?
– Vergi ile ilgili temel kavramlar nelerdir?
– İstisna ve muafiyet nedir?
– Verginin tarhı, tebliği, tahakkuku, tahsili nedir?
– Verginin tahsil yöntemleri nelerdir?

Örnek Olay

Bonoda Vergi Muafiyeti Sürecek

Devlet Bakanı Ali Babacan, ”Mevduat, hisse senedi, hazine bonosu, devlet tahvili, eurobond ve aklınıza gelebilecek tüm finansal enstrümanlarla ilgili 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren yeni bir vergi sistemine başlıyoruz” dedi.. Babacan, Maliye Bakanı Kemal Unakıtan ile birlikte TBMM”de Plan Bütçe Komisyonu toplantısından önce menkul kıymet ve yatırım araçlarına vergide yeni sisteme ilişkin açıklamalarda bulundular ve soruları yanıtladılar. Babacan, bono, tahvil, yatırım fonu için tek ve basit bir vergi sistemi geleceğini belirterek şunları söyledi: ”Vergi uygulamalarında geriye yönelik bir uygulama hiçbir zaman olmayacak, buna izin verilmez. Özellikle hazine bonolarıyla ilgili önemli bir konu var. Bu yıl ki, muafiyet şu anda hiç bir şey yapılmazsa 31 Aralık 2004”de sona erecekti. Yeni yapılacak yasal düzenleme ile bu muafiyet, 2005 yılında da devam edecek. Yeni vergi sistemi ancak 2006”dan sonra ihraç edilecek kağıtlar için geçerli. 2006”dan önce ne kadar tahvil, bono, hazine kağıdı varsa bunların tamamı şu andaki sisteme göre devam edecek. Bu tek ve basit vergi sistemi, yerli-yabancı tüm yatırımcılar için geçerli olacak. Kurumlarla ilgili herhangi bir değişiklik yok, bu uygulama sadece şahıslar için geçerli.”

Maliye Bakanı Kemal Unakıtan da 2006 yılından itibaren uygulanmak üzere menkul kıymet ve yatırım araçlarıyla ilgili vergide yeni bir sistem getireceklerini söyledi. Unakıtan, ”Menkul sermaye iratları ve bu kapsamda devlet tahvili ve hazine bonolarının vergilendirilmesinde 2004 yılında geçerli olacak olan istisna ve muafiyet uygulamaları 2005 yılı için de aynen devam edecek. Yani bu, bir yıl daha uzatılmış olacaktır. ” dedi.

Unakıtan, yeni uygulamanın 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olacağını belirterek, şunları söyledi: ”Uygulama, 1 Ocak 2006 tarihinden sonra ihraç edilecek devlet iç borçlanma senetleri için geçerli olacak. Bütün menkul kıymet gelirleri aynı oranda vergilenecek. Vergileme, banka ve aracı kurumlar tarafından menkul kıymetin alım-satım bedeli arasındaki fark üzerinden yapılacak. Kaynaktan kesme sistemiyle basit uygulanması olan bir vergilendirme olacak. Bu şekilde vergilenen gelirler için ayrıca beyanname verilmeyecek. Geçmişe yönelik herhangi bir vergileme yapılmayacak”

Bakan, uygulanacak oranlara ilişkin bir soru üzerine, bu konuda çalışmaların yapıldığını, yakında yapılacak düzenlemelerle bu oranların belirleneceğini kaydetti. Unakıtan, bu uygulamaya neden 2005 yılında geçileceği şeklindeki soruya, ”Bu konuyla ilgili bankalar ve aracı kurumların hepsinin bilgisayar ve teknolojik altyapılarını tamamlamaları lazım. Çünkü birlikte yürütülecek bir sistem. Her tarafın hazır olması lazım” yanıtını verdi.

Kaynak: Sabah Gazetesi,0 12.06.2004

Anahtar Kavramlar

– Vergi
– Muafiyet
– Af
– Tarh
– Spesifik Vergi
– İltizam Yöntemi
– Ad Valorem Vergi
– İhale Yöntemi
– İstisna
– Terkin
– Tahakkuk

İçindekiler

– Giriş
Bağlantı Verginin Tanımı
Bağlantı Vergi İle İlgili Temel Kavramlar
Bağlantı Özet
Bağlantı Test Soruları
Bağlantı Yaşamın İçinden
Bağlantı Okuma Parçası
Bağlantı Sıra Sizde Cevap Anahtarı
Bağlantı Başvuru Kaynakları

GİRİŞ

Verginin ana işlevi kamu gereksinimlerini karşılamaktır. Burada sorun bu kamu gereksinimlerinin neyi ifade ettiğidir. Genelde kamu gereksinimleri toplumların yapılarına, teknolojik gelişmelere, zamana, dini inanışlara vb. göre değişkenlik gösterebilir. Geçmişte kamu gereksinmesi içersinde yer almayan örneğin ulaştırma hizmetleri bugün için devletin en önemli görevleri arasında yer almaktadır. Bunun yanında devlet kavramının koruyucu devlet anlayışından müdahaleci devlet anlayışına kayması sonucu vergilerin, kamusal gereksinimlerde mali niteliğin ötesinde sosyo-ekonomik bir niteliğe doğru gelişmeye başladığı gözlenmektedir.

Sonuç olarak tüm kamu gereksinimlerin en büyük finans kaynağı olan vergi de, mali bir araç olma dışında sosyo-ekonomik alanda kullanılan bir müdahale aracı durumuna gelmiştir. Devletin topluma karşı üstlendiği sağlık hizmetleri, ülke savunması, eğitim hizmetleri vb. görevlerinin yanında, ülkedeki gelir dağılımı eşitsizliklerini giderme, iktisadi kalkınma ya da iktisadi büyümeyi gerçekleştirebilmek gibi görevleri vardır. Bu görevlerini yerine getirirken devletin kullandığı en önemli araçlardan biri vergilerdir.

Vergiden doğan hukuki ilişki içinde, taraflardan biri vergi alacaklısı diğeri vergi borçlusu olmaktadır. Vergi alacağının esası da, devletin yasayla bireyleri vergilendirme yetkisine dayandığından, vergi alacaklısı bizzat devlet ya da onun yetkili kıldığı kamu kuruluşlarıdır. Devlet, vergi kanunlarına göre üzerine vergi borcu düşen gerçek ya da tüzel kişilerden vergiyi genellikle vergi daireleri aracılığıyla alır. İşte bu ünitemizin konusunu, verginin tanımı, mükelleflerin görevleri, verginin tarafları, vergi dairesi ile mükellef arasındaki ilişkiler oluşturmaktadır.

Sıra Sizde 1

Devlet vergiyi hangi amaçlarla alır?